Ngoại binh giảm, nội binh vui
Từ mùa giải 2015, mỗi đội bóng chỉ được phép sử dụng hai ngoại binh trong đội hình. Quy định này nhằm tạo ra sân chơi tích cực hơn cho các cầu thủ nội. Trước đó, V.League thực sự là một sàn diễn dành riêng cho các ông Tây dù chưa chắc họ chơi tốt hơn đồng nghiệp bản xứ.
Tuy nhiên từ ngày quota ngoại binh được thiết lập, mọi chuyện đã đổi khác. Trong quá khứ, các HLV ở V.League có xu hướng sắp hai Tây trên hàng công, và một ở hàng thủ. Nhưng khi suất ngoại bị cắt giảm, nhiều nhà cầm quân dần chuyển sang công thức “một trên, một dưới”.
Công thức mới này đã góp phần mang lại những tác động tích cực. Sau 4 năm, nền bóng đá đã tìm thêm được khá nhiều gương mặt ưng ý ở các vị trí trung vệ hoặc tiền đạo – những điểm nóng mà từng có thời gian dài, chúng ta đã rất “khan” người vì V.League “cạn nguồn”.
Minh HoàngNếu không phải vì "tiết kiệm" suất ngoại cho hàng công, Hà Nội FC chưa chắc đã dùng Duy Mạnh như một trung vệ (Ảnh: Hà Nội FC)Dẫn chứng sống động nhất chính là Duy Mạnh của Hà Nội FC. Cầu thủ này vốn được đào tạo để đá tiền vệ trung tâm. Nhưng khoảng 2-3 năm trước, do còn trẻ và non kinh nghiệm, Mạnh hiếm khi có suất đá chính. Còn Hà Nội FC lại muốn ưu tiên suất ngoại cho hàng công.
Vậy là, các HLV ở đây đã tập cho anh thi đấu như một trung vệ. Quyết định này đã mở ra bước ngoặt lớn dành cho cầu thủ 22 tuổi. Được sự chỉ dạy từ nhiều chuyên gia cả trong lẫn ngoài nước, sau đôi năm “tu nghiệp”, Duy Mạnh đã thực sự trở thành một trung vệ “hàng chuẩn”.
Trường hợp của Đình Trọng cũng vậy, chỉ khác ở chỗ nó xảy ra ở Sài Gòn FC. Năm đầu lên hạng, HLV Nguyễn Đức Thắng có phần chưa an tâm với cặp trung vệ non trẻ, vì vậy ông chọn phương án “một ngoại, một nội”. Theo đó Trọng “ỉn” sẽ bắt cặp với Andrew Mwesigwa.
Minh HoàngKhông có trung vệ ngoại buộc Sài Gòn FC phải "ép chín" Đình Trọng và điều này đã mang lại hiệu quả ngoài mong đợi (Ảnh: Hà Nội FC)Nhưng sau đó một năm, nhận thấy Đình Trọng đã ngày một trưởng thành và CLB cũng chiêu mộ được thêm Tiến Duy từ Quảng Ninh, ông thầy 42 tuổi đã quyết định cắt suất ngoại cho hàng công. Ông Thắng đã đúng, cặp trung vệ Trọng, Duy đã có mùa giải “để đời” đúng nghĩa.
Sau hai mùa giải chơi ở V.League, Đình Trọng ngày một trưởng thành, và được giới thiệu lên các lứa đội tuyển QG. Anh hợp với Duy Mạnh, Bùi Tiến Dũng trở thành những cầu thủ phòng ngự ăn ý, chắc chắn góp công lớn giúp đội tuyển thi đấu tốt ở các giải U23 châu Á, ASIAD 18.
Ngoài nỗ lực tự thân và vai trò của các CLB, sự phát triển của Duy Mạnh, Đình Trọng có dấu ấn ít nhiều từ chính sách “giảm ngoại, tăng nội”. Quy định ngoại binh đã “ép” các HLV nội phải toan tính, sử dụng “gà nhà” nhiều và hiệu quả hơn. Cuối cùng, ai là người được hưởng lợi?
Cẩn trọng khi tăng suất ngoại binh
Năm tới, khi các đội bóng tiến hành họp bàn và điều chỉnh số lượng ngoại binh (nhiều khả năng), những yếu tố kể trên có lẽ sẽ không còn. Sư xông xênh về suất ngoại khiến các HLV “bớt” đau đầu hơn, nhưng cũng vì vậy mà họ dễ mắc sai lầm trong tính toán nhân sự.
Đào tạo, uốn nắn và chỉ dạy một cầu thủ trẻ bao giờ cũng mất thời gian, công sức. Chưa kể, các HLV đôi khi không có đủ thời gian, họ phải lo cho chiếc ghế của mình trước sức ép thành tích. Vì vậy, việc sử dụng ngoại binh sẽ là phương án gọn gàng, hữu hiệu nhất.
Đấy còn là chưa kể những câu chuyện “tế nhị” đằng sau những bản hợp đồng mua người. Ngân sách ở trên rót xuống, tội gì không dùng mà thiệt? Và cứ như vậy, chúng ta dần trở lại lối mòn trong quá khứ.
Khi đó, tiền đạo nội có tiềm năng, xuất xưởng không thiếu, nhưng không cạnh tranh được vị trí và phải “tự uốn” mình sang các vai trò khác. Lứa U19 Việt Nam thế hệ 1991-1993 là những dẫn chứng cụ thể.
RiderCông thức "Hai Tây trên hàng công" được áp dụng triệt để khiến tiền đạo nội mất hút một thời gian dài (Ảnh: Rider)Hãy hỏi những Hà Minh Tuấn, Đình Bảo, Văn Thạnh, Xuân Nam, Đình Thắng… Ở tuổi đôi mươi, họ đều từng là những tiền đạo đầy triển vọng của nền bóng đá. Nhưng đến hiện tại, không còn một ai chơi ở vị trí cao nhất.
Sự trọng vọng tuyệt đối vào ngoại binh khiến nhiều tiền đạo nội khốn đốn. Những người có khả năng thích ứng, có thể “tự chuyển hoá” sang các vị trí khác như tiền đạo hoặc trung vệ sẽ "sống". Còn những ai không thể sẽ sớm bị đào thải, theo đúng quy luật khắc nghiệt của thời thế.
Từ ngày chính sách ngoại binh được đặt ra, V.League hưởng lợi thấy rõ. Mùa giải 2018, lần đầu tiên trong lịch sử có đến 5-7 chân sút trong độ tuổi U23 cùng nhau xếp đầu top vua phá lưới nội. Những Tiến Linh, Công Phượng hay Đức Chinh đã thực sự có nhiều “đất diễn” hơn.
Công DụngĐình Bảo đang chơi cực hay ở vai trò tiền vệ tấn công lệch cánh, nhưng để có được ngày hôm nay, anh đã phải mất 5 năm tự thay đổi bản thân (Ảnh: Công Dụng)Nhìn vào diễn biến thời gian trên, có thể thấy việc tăng hay giảm ngoại binh không chỉ đơn thuần là câu chuyện về “tính hấp dẫn của giải đấu”, mà nó còn liên quan đến vận mệnh của nền bóng đá. Một phép tính sai sẽ dẫn đến hiệu quả của cả một chặng đường bị tác động mạnh.
Như đã nói, cầu thủ trẻ của ta không hẳn yếu đi, mà chỉ đơn giản ta có, nhưng không hoặc không thể dùng. Nếu là HLV SHB Đà Nẵng, bạn sẽ dùng một trung phong cao lớn đến từ Nam Mỹ, hay mẫu tiền đạo trẻ tuổi, chỉ cao 1m76 và còn nhiều khiếm khuyết như Đức Chinh?
Trong những trường hợp như vậy, ai đó sẽ phản biện rằng, Đức Chinh có thể học hỏi từ các ngoại binh và dần hoàn thiện. Thực tế, lý lẽ quen thuộc này đã xuất hiện từ cách đây 1 thập kỷ khi các ông Tây cập bến và phủ tràn giải đấu. Và rồi kết quả ra sao thì ai cũng rõ.
VPFĐiều Đức Chinh cần lúc này là một HLV có thể giúp đỡ mình hoàn thiện, chứ không phải "quẳng" anh ra cánh và phó mặc (Ảnh: VPF)Trong suốt một giai đoạn dài từ lứa 1985 của Công Vinh – Anh Đức đến gần đây, nền bóng đá đã thực sự “trắng” một trung phong đúng nghĩa. Mất gần cả thập kỷ để HỌC mà vẫn không thể tiến bộ, vậy chúng ta cần HỌC hay cần THAY ĐỔI bản thân, để phát triển đây?