BÌNH LUẬN
Các tifosi (Người yêu bóng đá Italia) vẫn thường kháo nhau rằng, đội bóng của mình có chu kỳ 12 năm thành công ở đấu trường World Cup.
Năm 1970, ĐT Italia giành ngôi Á quân trên đất Mexico; Rồi đến năm 1982, họ lên ngôi vô địch tại Tây Ban Nha; Năm 1990 tại Mỹ, Azzurri lại giành chức Á quân, và 2006 là chiến thắng thần kỳ tại Đức.
GettyNhưng 12 năm sau chiến thắng của Fabio Cannavaro và các đồng đội, ĐT Italia thậm chí còn chẳng vào nổi VCK World Cup 2018.
Trận hòa 0-0 trước ĐT Thụy Điển tại San Siro rạng sáng ngày 14/11 chính là cú đấm knock-out vào lòng tự tôn của Azzurri. 12 năm sau vụ Calciopoli tai tiếng, bóng đá Italia ngập ngụa trong vũng bùn khủng hoảng, nhưng vẫn lay lắt sống với những trận đấu xuất thần. Vị trí Á quân tại Euro 2012, màn trình diễn quả cảm tại Euro 2016 và thành tích 56 trận bất bại tại vòng loại World Cup đã khiến người hâm mộ ĐT Italia lờ đi những vấn đề về lực lượng và lối chơi, đồng thời tạo ra cái ảo ảnh: “Càng khó khăn thì ĐT Ý càng chơi hay”.
Nhưng như một căn bệnh ung thư quái ác, các vấn đề trong hệ thống bóng đá của Italia vẫn tiềm ẩn ở đó, và bùng nổ khi đội tuyển gục ngã trước Thụy Điển.
Getty ImagesHàng hậu vệ già cỗi
Những trụ cột ở hàng thủ Azzurri hiện nay vẫn là Buffon (40 tuổi), Barzagli (36 tuổi), Chiellini (33 tuổi) và Bonucci (30 tuổi). Sự bền bỉ của bộ khung này là phần chúng ta phải khen ngợi, nhưng điều đó cũng cho thấy vấn đề rất lớn: Lực lượng kế cận chưa đủ tốt.
Ngoài vị trí thủ môn có Gianluigi Donnarumma, chưa có trung vệ nào chứng tỏ mình đủ sức kế thừa vị trí của bộ ba BBC. Daniele Rugani và Alessio Romagnoli được xem là những ứng cử viên ưu tú nhất nhưng vẫn chưa đủ kinh nghiệm và sự tập trung cần thiết.
AFP/GettyViệc HLV Ventura trọng dụng các cựu binh không có nghĩa là họ vẫn toàn vẹn và vững chãi như trước. Giorgio Chiellini ngày càng hay mắc sai lầm, đặc biệt là trong những trận cầu quan trọng. Leonardo Bonucci vẫn đang vật lộn tìm lại chính mình trong màu áo AC Milan. Duy chỉ có Andrea Barzagli vẫn giữ được sự chắc chắn và tỉnh táo bọc lót cho đồng đội. Tuy nhiên tuổi tác đã khiến anh chậm chạp hơn xưa.
Và sau trận hòa 0-0 đêm qua, hàng thủ bốn người ấy chỉ còn lại Bonucci…
Hậu vệ cánh và tiền vệ tấn công không đủ tốt
Bóng đá Italia vẫn đang trong công cuộc chuyển giao về tư tưởng, bởi vậy những trục trặc về lực lưọng và lối chơi - vốn chịu ảnh hưỏng nhiều từ các thế hệ đi trước - là điều khó tránh khỏi.
Tại Serie A ngày nay, các CLB đã chú trọng hơn đến vai trò tấn công của những tiền đạo cánh như Lorenzo Insigne hay Stephan El Shaarawy. Song, Azzurri hiện tại lại không có những nhân tố cần thiết để phát huy tối đa sức mạnh của những cầu thủ này: một tiền vệ tấn công có kỹ thuật và khả năng sáng tạo, hay một tiền đạo có khả năng hỗ trợ phòng ngự tốt như Jamie Vardy hoặc đóng góp nhiều cho lối chơi chung như Karim Benzema.
 |
| Khả năng của Insigne hay Shaarawy chưa thể phát huy tối đa ở ĐT Italia vì thiếu người hỗ trợ. |
Hệ quả của việc không có tiền vệ tấn công tốt là cả Ventura và Conte ngày trước đều bị mắc kẹt trong sơ đồ 3-5-2. Tuy nhiên, sở dĩ Antonio Conte thành công tại Euro 2016 là bởi ông đã không ngại búa rìu dư luận mà trọng dụng Emanuele Giaccherini - một cầu thủ bị đánh giá là rất bình thường, nhưng luôn cần mẫn ở cả tấn công và phòng ngự. Đó cũng là lý do mà sau này khi chuyển sang dẫn dắt Chelsea, ông đã sử dụng Marcos Alonso và Victor Moses - những cầu thủ không có gì đặc biệt ngoài sự chăm chỉ và tinh thần kỷ luật như một ngưòi lính.
Trái lại, ta có thể thấy sự mất cân bằng rất lớn trong đôi cánh của sơ đồ 3-5-2 mà Ventura áp dụng. Matteo Darmian chưa bao giờ là một cầu thủ tấn công tốt, đã thế còn bị đá trái sở trường. Antonio Candreva ở cánh đối diện thì chẳng đóng góp nhiều ở mặt trận phòng ngự. Không phải Ventura không nhận ra điều này, nhưng ông không có sự lựa chọn. Davide Zappacosta và Leonardo Spinazzola còn quá non kinh nghiệm trong khi Danilo D’Ambrosio còn chẳng được đánh giá cao ở cả khâu phòng ngự lẫn tấn công.
 |
| HLV Ventura không thể giải quyết vấn đề ở hai cánh của ĐT Italia. |
Mẫu tiền đạo lỗi thời
Vấn đề lớn nhất của các chân sút Italia hiện tại, là hàng tuần họ phải đối mặt là những hệ thống phòng ngự có xu hướng lùi sâu của các đội bóng Serie A. Tại đó, lối chơi rình rập chực chờ cơ hội bứt tốc gần vòng cấm địa là hiệu quả nhất để săn bàn. Ciro Immobile thành danh ở Torino và đang dẫn đầu danh sách ghi bàn trong màu áo Lazio mùa này chính là nhờ điều đó.
Tại những nền bóng đá tiên tiến như Anh, Đức hay Tây Ban Nha, các hậu vệ và tiền vệ thường có xu hướng dâng cao hơn để gây áp lực từ giữa sân. Qua đó buộc các tiền đạo có lối chơi rình rập rơi vào tình trạng đói bóng triền miên. Để thích nghi, các tiền đạo ở các giải đấu này thường phải thay đổi lối chơi để đóng góp nhiều hơn cho việc tranh chấp và triển khai bóng.
 |
| Mẫu tiền đạo rình rập như Immobile rất dễ bị vô hiệu hóa. |
Trong đội hình Azzurri hiện tại, dễ thấy chỉ có 2 cái tên đáp ứng được lối chơi của một tiền đạo hiện đại là Eder và Manolo Gabbiadini. Tuy nhiên với hệ thống mà Giampiero Ventura đang áp dụng thì Eder lại chỉ được dùng như phương án dự phòng khi đội bóng cần dồn lên tấn công.
Gabbiadini có cái chân trái rất “dị” và đã tiến bộ rất nhiều kể từ khi chuyển tới Southampton. Song, những HLV kiểu cũ như Ventura thường bắt anh lùi sâu như một Trequartista để cung cấp bóng cho mũi nhọn thực sự, giống như cách mà ông đã sắp xếp anh cùng Immobile ở trận đấu vừa qua.
HLV với tư duy lỗi thời
Cũng như Hà Lan, ĐT Italia đang bị quá khứ hào hùng và những quan điểm xưa cũ níu chân. Với Hà Lan, đó là tư tưởng xem nhẹ yếu tố thể hình và thể lực của Johan Cruyff. Với Italia, đó là việc họ phải đứng trước sự thật rằng hệ thống phòng thủ trứ danh của họ đang trở nên già cỗi và lỗi thời.
Cùng với dòng chảy không ngừng của thời gian, bóng đá không còn phân định rạch ròi giữa tấn công và phòng ngự nữa. Ngày nay, tiền đạo trở thành tuyến phòng ngự đầu tiên, còn hậu vệ cũng tham gia nhiều hơn trong những tình huống tấn công. Nhưng điều đó cũng đồng nghĩa với việc bóng đá Italia, với niềm tự hào xưa cũ mang tên Catenaccio, hệ thống phòng ngự khu vực và những pha phản công nhanh đang dần bị bỏ lại phía sau.
 |
| Lối chơi phòng ngự lừng danh của Italia đang dần trở nên lỗi thời. |
Và mọi chuyện càng tệ hơn khi người ngồi trên chiếc ghế HLV là Giampiero Ventura - một người chỉ có kinh nghiệm nắm các đội tầm trung.
Một khi HLV đã định hình phong cách và triết lý chơi bóng, thì họ sẽ trung thành với điều đó. Ventura cũng vậy. Khi Antonio Conte chia tay ĐT Italia, dưòng như FIGC (LĐBĐ Italia) đã nhìn nhận rằng chất lượng đội hình của Azzurri hiện tại không thể sánh được với những đội bóng như Đức hay Tây Ban Nha. Bởi vậy, họ sẽ cần một HLV giỏi “liệu cơm gắp mắm” - một điển hình của những chiến lược gia chuyên nắm các đội bóng tầm trung.
Thế nhưng tuổi tác và sự bảo thủ của Ventura đã làm hại đội bóng. Trong suốt chiến dịch vòng loại World Cup 2018 vừa qua, ông chỉ chăm chăm sử dụng sơ đồ 4-2-4 quen thuộc, để rồi thất bại 0-3 trước Tây Ban Nha phơi bày toàn bộ vấn đề của đội bóng.
GettyGiờ đây, mọi vấn đề của bóng đá Ý đều đã lộ rõ. Nhưng câu hỏi bây giờ là: Sau cú sốc này, họ sẽ làm gì để giúp đội bóng trở lại với vị thế năm xưa?