Bu yaz ABD, Kanada ve Meksika'da başlayacak turnuvada, dünyanın dört bir yanından gelen ülkeler FIFA Dünya Kupası Kupası'nı kaldırmak için mücadele edecek. Büyüleyici bir geçmişe sahip olan bu kupayı, bugüne kadar pek çok efsanevi kaptan kaldırdı.
Kupanın birkaç farklı versiyonu var, ancak FIFA'nın altın kupasının ardındaki tarih nedir? GOAL, burada kupanın engin tarihine ve yıllar içinde nasıl değiştiğine bir göz atıyor.
FIFA Dünya Kupası kupasını kim tasarladı?
Getty Images
Mevcut Dünya Kupası Kupası, UEFA Kupası ve UEFA Süper Kupası gibi diğer kupaları tasarlamasıyla "Bay Kupalar" olarak tanınan İtalyan kuyumcu ve heykeltıraş Silvio Gazzaniga tarafından tasarlandı.
Brezilya, 1970'teki üçüncü zaferiyle daha önce erkekler Dünya Kupası'nda kullanılan Jules Rimet Kupası'nı kalıcı olarak kazanma hakkını elde ettiğinde, FIFA yeni altın kupa için 53 teklif aldı. Gazzaniga, iki sporcunun Dünya'yı havaya kaldırdığını tasvir eden efsanevi bir tasarım ortaya koydu, ancak heykeltıraş, görsel bir ipucu olmadan taslağın anlaşılmayacağından korktuğu için FIFA'ya plastik bir model sunmak zorunda kaldı. Bu işe yaradı ve taslağı diğer birçok teklifin önüne geçerek seçildi.
Gazzaniga, yaklaşımını şöyle anlattı: "Spor ve dünya sporunun uyumu ile ilgili evrensel bir sembol yaratmak için iki temel görüntüden ilham aldım: zafer kazanan bir sporcu ve dünya. Uyum, sadelik ve barışı aynı anda ifade edebilecek bir başarının dinamik bir temsilini yaratmak istedim.
"Eser, net ve keskin çizgilere sahip olmalı ve zaferin büyüklüğüyle dönüşen bir adam olarak kazanan futbolcunun coşkusunu yansıtmalı, ancak süper insan egolarından uzak durmalıdır. Dünyayı kollarına alan bu spor kahramanı, takım arkadaşlarıyla birlikte her gün fedakarlıkta bulunmak için gereken gücü ve bağlılık ile özgürlük gibi sporun evrensel özelliklerini yansıtmaktadır."
Kupa, ilk olarak 1974 Dünya Kupası'ndaki başarısından dolayı Batı Almanya'ya verildi ve o zamandan beri kullanılmaktadır. Gazzaniga, 2016 yılında 95 yaşında vefat etti. FIFA hala kupa imaj haklarını elinde bulundurduğu için Dünya Kupası Kupası'ndan hiçbir zaman maddi kazanç elde edemese de, başka işler bulup mesleğinde başarılı bir şekilde devam etmeyi başardı.
Gazzaniga'nın vefatı üzerine konuşan FIFA Başkanı Gianni Infantino, "Dünya Kupası, oyuncular ve tüm futbol severler için efsanevi bir nesnedir. Ona sonsuza kadar minnettar olacağız" dedi.
Dünya Kupası kupasının tasarımı neyi temsil ediyor?
Dünya Kupası Kupası'nın sembolizmi çok geniştir, ancak ana teması dünyanın en iyi futbolcularının zaferidir. FIFA, kupanın, dünyanın üstlerine kaldırıldığı zafer anını yakalamak için şekillendirildiğini, altındaki bükülmüş tutamağın ise futbolun dinamik ve sürekli değişen kültürünü temsil ettiğini söylüyor. Taban, spiraller halinde yükselir ve dünyaya doğru uzanır, bu da futbolun küresel doğasını temsil eder.
Kupanın kendisi için ne anlama geldiği sorulduğunda Gazzaniga şunları ekledi: "İki oyuncunun kollarını havaya kaldırmasıyla, o sevinç anını ve zaferin heyecanını kutlamak istedim. Üst kısımdaki küre, kıtaların görüntülerini yansıtan bir kabartma ile şekillendirilmiştir. Bu aynı zamanda futbolu ve dünyayı simgelemektedir ve birbirine bakan iki oyuncunun arasında görünen çizgiler sporun enerjisini ifade etmektedir. Kupadaki birbirine bakan iki figür arasındaki pürüzlü yüzey, futbolun yoğunluğunu, canlılığını, enerjisini ve rekabet ruhunu ifade etmektedir."
Kupayı ellerine alan oyuncular ve antrenörler için bu, kariyerlerinin mutlak zirvesini temsil ediyor. 2022'de Arjantin ile nihayet zafer kazanan Lionel Messi, o anı çocuk sahibi olmanın hissine benzeterek, "o kadar özel ve o kadar muazzam ki, ondan sonra gelen her şey yetersiz kalıyor" diye tanımladı.
Kupada herhangi bir bayrak, amblem veya ülkeye atıfta bulunulmamaktadır. Bireysel veya ulusal bir zafer olarak görülmek yerine, odak noktası bu başarının insani bir nitelik taşımasıdır.
Dünya Kupası kupası neyden yapılmıştır?
.png?format=pjpg&quality=60&auto=webp&width=380)
Getty Images
Gazzaniga'nın eseri 18 ayar altından yapılmış, 36,8 santimetre yüksekliğinde ve yaklaşık 6,1 kilogram ağırlığındadır. Altın, tabanındaki iki kat yeşil malakit ile kontrast oluştururken, kupanın içi, onu havaya kaldıracak kadar şanslı olanlar için çok ağır olmaması amacıyla oyulmuştur.
Kupanın değeri, kullanılan altın ve sahip olduğu genel aura sayesinde yaklaşık 20 milyon dolar (15 milyon sterlin) olarak tahmin ediliyor. Kupanın üretim maliyeti, o dönemdeki altın fiyatına bağlı olarak yaklaşık 50.000 ila 200.000 dolar (37.000 ila 150.000 sterlin) arasında değişiyor.
Ancak, kazanan ülkeler ödülü evlerine götüremezler. Bunun yerine onlara altın kaplama bir kopyası verilir ve orijinalini FIFA muhafaza eder.
Önceki Dünya Kupası kupasını kim tasarladı?
Getty Images
Jules Rimet Kupası, Fransız heykeltıraş Abel Lafleur tarafından tasarlanmıştır. İlk turnuva olan 1930'dan Brezilya'nın 1970'teki zaferine kadar kazanan ülkelere verilen kupanın orijinal adı, 1946'da FIFA başkanı Jules Rimet'in onuruna yeniden adlandırılana kadar sadece "Zafer" idi. Kupa, altın kaplama gümüşten yapılmış olup, tabanı lapis lazuli'den yapılmış, daha sonra mermerle değiştirilmiştir.
Tasarımda, antik Yunan zafer tanrıçası Nike'nin kanatlı figürü yer almaktadır. Kupa 35 santimetre yüksekliğinde ve 3,8 kilogram ağırlığındadır.
Kupa, 1966 İngiltere Dünya Kupası öncesinde bir kez çalınmış, ancak Pickles adındaki siyah-beyaz bir border collie köpeği, gazete kağıdına sarılmış kupayı Londra'nın güneyindeki bir çalılıktan geri getirmesiyle ünlenmiştir.
Ancak kupa, 1983 yılında ikinci kez çalınmış ve bugüne kadar kayıp kalmıştır. Bunun yerine, 1984 yılında Brezilya Futbol Konfederasyonu'na bir kopyası takdim edilmiştir.