Asiler: Deha ile delilik arasındaki çizgiyi silen ‘Hayvan’ Edmundo

Edmundo'nun 1980'lerde olağanüstü yetenekli bir genç olarak adını duyurmaya başladığı andan itibaren alışılmadık, öngörülemez, hatta düpedüz kötü davranışlarına dair haberler çıkıyordu. Botafogo'nun, tesislerde çıplak dolaştığı için onu altyapısından attığı iddia edilirken, Vasco'nun da Maracana'da çok umut vadeden ilk sezonunun sonunda, soyunma odasında kimsenin nasıl çözeceğini bilmediği “bir sorun” hâline geldiği için onu 1993'te istemeye istemeye Palmeiras'a satmaya razı olduğu öne sürülüyor.

Edmundo'nun yeteneği ise tartışılmazdı. Brezilya'nın yıllardır yetiştirdiği doğal yeteneği en yüksek oyunculardan biri olduğu açıktı. Bunu, yıldızlarla dolu Palmeiras kadrosunda öne çıkıp üst üste iki lig şampiyonluğu kazandığı Sao Paulo'daki iki muhteşem sezonda kanıtladı.

Gazeteci Osmar Santos, Edmundo'ya o dönemde “Hayvan” lakabını taktı. Çünkü Brezilyalı millî futbolcu, düzenli olarak maçın oyuncusu seçilen, durdurulamaz, “canavar” gibi bir oyuncuydu. Ancak zamanla bu lakap, Edmundo'nun saha içindeki ve dışındaki kontrolsüz davranışları nedeniyle daha da yerinde bir hâl aldı.

Rakipleriyle sürekli çatışması, Palmeiras'taki bir sezonda beş kırmızı kart görmesine yol açtı. Ancak öfkesinden kimse muaf değildi; teknik direktörü Vanderlei Luxemburgo ve kendi takım arkadaşları bile. Bir keresinde Ekvador'daki bir Copa Libertadores maçında kameramana saldırarak diplomatik bir krize neden oldu.

Takım otelinde dört gün gözaltında tutulduktan sonra Brezilya Dışişleri Bakanlığı'nın devreye girmesi sayesinde ülkeden ayrılmasına izin verilince, Edmundo'nun sonunda hatalarını anladığı düşünülüyordu. “Hayatımın bu dönemi burada sona eriyor,” diye söz verdi. “Palmeiras formasıyla yeni bir oyuncu ortaya çıkacak.”

Ancak çevresindeki herkese saldırmaya devam etti ve Haziran 1995'te Palmeiras sonunda yeter diyerek onu 5,5 milyon dolara (4 milyon sterlin) Flamengo'ya sattı. Rio'ya dönüşü ise vahim bir hata oldu.

2 Aralık 1996 sabaha karşı, alkollü olan Edmundo, hızla kullandığı Jeep Cherokee ile Lagoa'da bir Fiat Uno'ya çarptı. Üç kişi hayatını kaybetti: Uno'nun 23 yaşındaki sürücüsü Carlos Frederico Pontes, Edmundo'nun sevgilisi Alessandro Perrota (20) ve Cherokee'deki ikinci yolcu olan, henüz 16 yaşındaki Joana Couto.

1999'da Edmundo taksirle ölüme sebebiyet vermekten suçlu bulundu ve açık cezaevinde dört buçuk yıl hapis cezasına çarptırıldı. Ancak gözaltında yalnızca iki gece geçirdi. Birden fazla temyiz başvurusu ve gecikmenin ardından zamanaşımı süresinin dolduğunu başarıyla savunan avukatları, 2011'de davanın düşmesini sağladı.

Edmundo'nun şöhreti ve serveti sayesinde kayda değer bir hapis cezasından kurtulduğu yönünde yaygın bir kanı vardı. Ancak o, duyduğu suçluluğun kendisini asla terk etmeyeceğini hep söyledi. “Ömür boyu pişmanlık duyacağım,” dedi. “Bu üzüntü geçmiyor.”

Edmundo aslında gıyabında mahkûm edilmişti. Çünkü Vasco'daki beş döneminden ikincisinde, kariyerinin ligdeki en golcü sezonunu geçirdikten (28 maçta 29 gol) sonra Ocak 1998'de İtalya'ya taşınmıştı. O dönemde tartışmasız biçimde dünyanın en prestijli ligi olan İtalya Serie A'sında oynama fırsatını “gerçekleşen bir hayal” olarak nitelendirmişti.

Fiorentina da onun gelişinden aynı ölçüde heyecan duyuyordu. Edmundo, Brezilya futbolunun kötü çocuğu olarak haklı bir üne sahip olsa da dünya çapında bir oyuncu olduğu açıktı. Onu kadrosuna katmak, transferi için her yolu deneyen Fiorentina açısından önemli bir başarıydı. Kulübün eski kalecisi Francesco Toldo'ya göre Toskana ekibi, Edmundo'yu transfer olmaya ikna etmek için ona Floransa'nın deniz kıyısında olduğunu söylemişti. Onu kadroya katmayı o kadar çok istiyorlardı ki oyuncunun oldukça sıra dışı bir talebini de kabul ettiler.

“Fiorentina bana pek hırslı bir kulüp gibi görünmemişti,” diye itiraf etti Edmundo yıllar sonra. “Sözleşmeme, Karnaval için Brezilya'ya dönmeme izin verecek bir madde eklemelerini istedim ve Fiorentina kabul etti. Bana istediğim her şeyi verdiler.” Neredeyse kaçınılmaz olarak, bunu yaptıklarına pişman olacaklardı.

Fiorentina, ne kadar çabuk parlayabilen bir karakterle karşı karşıya olduğunu çok geçmeden anladı. “İlk geldiği zamanı hatırlıyorum. Alberto Malesani, AC Milan maçında onu yedek kulübesine çekmişti ve Edmundo bunu hiç beklemiyordu,” dedi eski Fiorentina savunmacısı Aldo Firicano, Tuttomercatoweb'e. “Bu kararı anlamadığı için, sahaya çıkmamıza ramak kala hâlâ soyunma odasında aynanın karşısında tıraş oluyor, böylece rahatsızlığını gösteriyordu.”

Ancak tepkisi bununla sınırlı kalmadı. Edmundo, öfkeyle San Siro'dan ayrılıp karnaval için derhâl ülkesine döndü ve Jornal do Brasil'e şunları söyledi: “Ben bir şampiyonum. Fiorentina bana böyle davranamaz. Hayatım boyunca hiç yedek kulübesinde oturmadım, sekiz yaşındayken bile.”

Edmundo sonunda Artemio Franchi'ye döndü. Sezonu etkileyici bir performansla tamamlamasının ardından, yazın Malesani'nin yerine Giovanni Trapattoni'nin getirilmesiyle Fiorentina kariyeri asıl ivmesini kazandı.

Ancak tavırlarında pek bir düzelme olmadı. Toldo'ya göre Edmundo, antrenmanda sert bir faule maruz kaldıktan sonra bir altyapı oyuncusunun “tam yüzüne” yumruk attı. Yine de Trapattoni, takımın iyiliği için bu tür münferit şiddet patlamalarına göz yummaya hazırdı.

Karizmatik teknik direktörün kendine özgü ifadesiyle, “Futbolcuların lig şampiyonluğunu kazanmak için birlikte uyuması gerekmiyor.” Edmundo'nun sözleşmesindeki o kötü şöhretli madde olmasaydı, şampiyonluğu kazanmaları da pekâlâ mümkündü.

Ocak 1999'un sonunda Fiorentina, büyük ölçüde Gabriel Batistuta, Edmundo ve Rui Costa'nın müthiş formu sayesinde Serie A'nın zirvesindeydi ve 30 yıl sonra ilk kez şampiyonluğa ulaşmanın açık ara favorisiydi. Ancak 7 Şubat'ta şampiyonluk yarışındaki rakibi Milan'la oynadığı ve 0-0 biten maçın ardından her şey değişti.

Floransa'daki maçın son bölümünde oyundan çıkmak zorunda kalan Batistuta'nın sağ dizindeki bağları burktuğu sonradan ortaya çıktı. Takımın kilit oyuncusu bir aydan uzun süre sahalardan uzak kalacak olsa da Edmundo, Karnaval planlarını iptal etmeyi düşünmeyi bile reddetti.

Ülkesine dönmek üzere havalimanına geldiğinde gazetecilerin sorularıyla karşılaşınca sert çıktı: “Konuşmuyorum. S*ktirip gidin! Rio'ya gidiyorum ve geri dönüp dönmeyeceğimi bilmiyorum. Kimse benden kalmamı istemedi; isteselerdi bile yine de giderdim!”

Sonuç olarak Fiorentina ertesi hafta Udinese deplasmanında kaybederken Edmundo, Sambadrome'da boy gösteriyordu. Bu, Fiorentina taraftarının hoşuna gitmedi. Takımları sezonun son sekiz maçından yalnızca birini kazanıp şampiyon Milan'ın 14 puan gerisinde üçüncü sırada bitirince, taraftarlar o yaz Edmundo'nun gidişinden fazlasıyla memnun kaldı.

Floransa'dan ayrılmak zorunda kalan Edmundo, tahmin edilebileceği gibi Vasca'ya yeniden katılmak üzere Rio'ya döndü. Burada Romario ile aynı takımda buluşmasının sonuçları da beklendiği kadar kaotik oldu.

Bir bakıma ikisi aynı hamurdan yoğrulmuştu. Futbol, dans ve kadınlar ortak ilgi alanlarıydı. Ama Rio, ikisine birden yetecek kadar büyük değildi. Aynı şehirde, hele de aynı takımda bir arada olamayacak kadar inatçı ve benmerkezcilerdi. Bazen birbirlerine pas vermeyi bile reddediyorlardı. Bir penaltıyı kimin kullanacağı üzerine çıkan tartışmada ise Edmundo, Romario'nun Vasco başkanı Eurico Mirando'dan ayrıcalıklı muamele gördüğünü öne sürdü.

“Kral, penaltıyı Prens'inin kullanmasına karar verdi,” diyerek iğneledi. Hemen sonraki maçın ardından Romario, Edmundo'nun kendi benzetmesinden hareketle takım arkadaşına dönüşen rakibini “saray soytarısı” olarak nitelendirip karşılık verdi. Üstelik rakibiyle açıkça alay etmesi ilk kez yaşanmıyordu.

Romario'nun Rio'da açtığı sahil kenarındaki spor barının tuvalet kapılarında, Brezilya millî takımından bazı isimlerin aşağılayıcı karikatürleri vardı. Edmundo da bu isimlerden biriydi. Davranışlarının karikatürize edilecek, soytarılığı andıran bir yanı olduğu da kesindi. Nitekim United'a attığı müthiş golden yalnızca bir ay önce, bir yaşındaki oğlunun doğum günü partisinde gösteri yapması için bütün bir sirki tutan Edmundo, bir şempanzeye alkol verirken fotoğraflanmıştı.

“Çok aptalca şey yaptım,” diye kabul etti forvet. “Ama daha iyi olmaya çalışıyorum.” Yine de Brezilya futbolunun önde gelen birçok ismi, yeterince çaba gösterdiğini düşünmüyordu. Brezilya millî takımının eski teknik direktörü Mario Zagallo, Edmundo'nun profesyonel yardım almasını bile önermişti. Bu öneri, Edmundo'nun 1997 Copa America'da Bolivya'ya karşı oynanan finalde bir rakibine yumruk atmasının ardından gelmişti. Maçın hakemleri ise olayı fark etmemişti.

Zagallo, Edmundo'yu 1998 Dünya Kupası'na götürüp götürmeyeceği sorulduğunda, “Bir düşünün, ya oyundan atılsaydı? Millî takım, tek bir oyuncu yüzünden şampiyonluğu kaybedebilirdi,” dedi. Sonunda Edmundo'yu kadroya aldı ama fevri forvete pek az süre verdi. “Bu genç adamın hayatı için psikolojik tedavinin şart olduğunu düşünüyorum. Kendini kontrol etmeyi öğrenmek için yardım almalı. Terapi görmekte utanılacak bir şey yok; herkesin yardıma ihtiyacı var, bazılarının diğerlerinden daha fazla.”

Edmundo kesinlikle daha fazla yardıma ihtiyaç duyanlar arasındaydı. Özellikle de kardeşi Luis Carlos'un vahşice öldürülmesinin ardından. Luis Carlos, Kasım 2002'de Rio'da bir arabanın bagajında ölü bulunmuştu. Edmundo kısa süre sonra anne ve babasını da kaybetti.

“Bunu asla atlatamayacağım,” diye itiraf etti daha sonra. “Onları yeniden yanımda görmek için şöhretimi, kariyerimi, paramı, her şeyimi verirdim. Sadece mutluymuş gibi yapabiliyorum.”

Edmundo, en azından ilerleyen yıllarda bir ölçüde huzur buldu. 2020'de, on yıl süren küslüğün ardından eşcinsel olduğunu açıkça ifade eden en büyük oğlu Alexandre Mortagua ile barıştı. Böylece 26 Aralık'ta dört çocuğuyla ilk kez birlikte fotoğraf çektirebildi. “Benim için ne kadar önemli ve özel bir an!” diye yazdı sosyal medyada. “Bu değerli insanların hayatımda olmasına ve hepsinin sağlıklı olmasına çok şükrediyorum... Hiç şüphesiz sonsuza dek hafızama kazınacak bir gün!”

Edmundo, daha yakın tarihli röportajlarında artık eskiden olduğu kişi olmadığını, içindeki hayvanı ehlileştirdiğini savundu. Hatta Karnaval'ı Fiorentina'nın önüne koyduğu için pişman olduğunu söyledi. “Takımda kalsaydım Scudetto'yu kazanabileceğimize inanıyorum,” dedi Gazzetta dello Sport'a. “Zamanı geri alabilseydim Rio'ya dönmezdim.”

Ne yazık ki zamanı geri almak mümkün değil. Edmundo için de değil. Fiorentina için de değil. Carlos Frederico Pontes, Alessandro Perrota veya Joana Couto için de değil. Delilikle deha arasındaki çizginin aksine, Edmundo'nun yaptığı sayısız hata silinemez.