Arjantin’in tarihinde bilindiği üzere iki Dünya Şampiyonluğu var: 1978 ve 1986. Biri Cesar Luis Menotti, diğeri Carlos Bilardo’yla kazanıldı. Birbirine taban tabana zıt iki filozofiyi temsil eden iki teknik direktör...
Üzerinden trençkotu, ağzından sigarası eksilmeyen sol filozofiden Menotti, güzel futbola odaklı, romantik bir futbol devrimcisidir. Eşofmanlı antrenör ekolünden gelen sağ filozofiden Bilardo ise estetik kaygıları olmayan, sadece kazanmaya odaklı gerçek bir pragmatisttir.
GettyBilardo’nun filozofisi çok açıktır. “Birinci olmayı severim,” der Bilardo, “Çünkü ikincilik başarısızlıktır. Bence kaybettiğinde kendini kötü hissetmek iyi bir şeydir. Futbol kazanmak için oynanır. Gösteriler ise tiyatro içindir.”
Aynı şekilde Menotti’nin de filozofisi çok sarihtir. “Futbol, binlerce insanın hayallerinin ve hislerinin seçkin bir tercümanıdır,” der Menotti, “Bir maçı kaybedebilirsiniz, ama kaybetmemeniz gereken şey, güzel futbol oynayarak kazandığınız saygınlığınızdır.”
Bilardo bu filozofiyi bir tür zayıflık olarak görür. “Futbolda sağ kanat ve sol kanat vardır,” der Bilardo, “Sağ kanat, bizden hayatın mücadele demek olduğuna inanmamızı ister. Bu, fedakârlık gerektirir. Çelik gibi olmalı ve herhangi bir yöntemle kazanmalısınız.”
İyi de, yıllar öncede kalan bu iki figür hakkında neden tüm bunları yazıyoruz? Çünkü dün gece itibarıyla, Arjantin’in Dünya Kupası şampiyonluğu hasreti, bir mucize olmazsa 36 yıla çıktı ve ülkeye daha önce bu sevinci yaşatmış sadece iki isim var. Ve tartışmalar büyük oranda “Messi mi, Maradona mı?” klişesi üzerinden devam ederken, “Menotti mi, Bilardo mu?” sorusu, yeni bir perspektif açabilir.
Zira Messi, kariyerinde üçüncü defa Dünya Kupası’nda şampiyonluk sevinci yaşayamayacak. Aynı durum 1982, 1990 ve 1994 yıllarında Maradona’nın da başına gelmişti. Yani her iki oyuncu da üçer defa Dünya Kupası’nı kazanamadı, bu konuda eşitler. Aralarındaki tek fark, Maradona 26 yaşındayken Dünya Kupası’na dokunabilmişti, Messi’nin önüneyse son şans 35 yaşında gelecek. İşte o şansı kullanabilmesi için, Messi’ye yardımcı olacak bir teknik direktöre ihtiyaç var. Tıpkı Maradona’yı şampiyon yapan Bilardo gibi.
Evet, elbette Arjantin’in kadrosu da yetersiz ve 2022’ye kadar mutlaka Messi’ye saha içinde yardımcı olabilecek yeni oyuncular bulmaları gerekiyor. Ama bir turnuvayı her zaman en iyi kadrolar kazanmaz, bazen de en iyi planı olanlar kazanır. Messi’nin ve Arjantin’in sadece daha iyi oyunculara değil, aynı zamanda kendilerini zafere taşıyacak bir plana da ihtiyaçları var.
Çok iyi bir taktisyen olduğunu düşündüğüm Jorge Sampaoli, o planı kurgulayamadı. Çünkü elindeki mevcut takım, kendi kafasındaki futbol anlayışıyla örtüşmedi. Her fırsatta Marcelo Bielsa ve Pep Guardiola’nın fikirlerini kullandığını söyleyen Sampaoli’nin istediklerini bu takımda uygulayabilecek oyuncu sayısı bir elin parmaklarını geçmiyor. Dolayısıyla Sampaoli’nin de biraz daha pragmatizme, yani Bilardo’nun tarzına yaklaşması gerekiyordu. Ama bunu da Sampaoli yapamazdı, yapamadı da.
2016 yazında Sevilla’nın başına geçtiğinde verdiği bir röportajda, “Her zamankinden daha çok maç izliyorum, ama daha az futbol görüyorum” diyordu Sampaoli. Tuhaf, sanki bu Dünya Kupası’ndan bahsediyormuş gibi, değil mi? Sampaoli, tıpkı Bielsa ve Menotti gibi, önce güzel futbolu düşünen bir teknik direktör. Ama mevcut Arjantin takımında ve içinde bulunduğumuz Dünya Kupası’nda, pek de güzel futbola yer yok gibi.
O yüzden hem Arjantin hem de Dünya Kupası özelinde, hedefe ulaşmak için güzel futboldan vazgeçebilmek gerekiyor gibi. Nitekim Peru ve Fas da çok güzel oyunlar seyrettirdiler, ama iki takım da gruplarındaki ikinci maçlarını golsüz ve puansız bir şekilde geçip, gruptan çıkma şanslarını bitirdi. Arjantin’in ise güzel bir futbol oynayamadığının ben de farkındayım. Sadece Sampaoli’nin sahaya yansıyamayan ideallerinden söz ediyorum. O idealler, Arjantin’e güzel bir futbol oynattıramadı, ama aynı zamanda maç da kazandıramadı. Ve futbolda bu ikisini bir arada yapamadığınızda, hakkınızda hiç de hoş şeyler söylenmez.
“Teknik direktörlüğün en önemli meziyetlerinden biri esnekliktir,” der Bielsa, “Fikirlerinize asla aşık olmayın” diye de uyarır. Kendiyle ilgili bir itirafta da bulunur, “Ben fikirlerimin üzerinde asla çok düşünmedim ve bu bir kusur” der ve akabinde bir meslektaşını över, “Sampaoli fikirlerinden feragat edebilir, çünkü o benim hiç sahip olmadığım, yeni şeylere uyum sağlama gücüne sahip. Bu da onu benden daha iyi bir teknik direktör yapıyor.”
Ama öyle olmadı. Sampaoli de fikirlerinden feragat edemedi. Bielsa’nın 2002’de yaşadığı hüsranı, 16 yıl sonra çok büyük ihtimalle o da yaşayacak ve Arjantin grubundan çıkamayarak Dünya Kupası’na veda edecek.
Getty ImagesŞimdiden yerine kimin geçeceği konuşulmaya başlandı bile. Jonathan Wilson, maçın ardından attığı tweette, “Arjantin geçtiğimiz on yılda her akla yakın adayı ve bir iki imkansız olanı gözden geçirdi. Şimdi sırada kim var? Gareca mı?” diye sordu.
Ricardo Gareca, 36 yıl sonra Dünya Kupası’na taşıdığı Peru’ya oynattığı güzel futbolla herkesin beğenisini kazandı. Ama bu yeterli mi? Bielsa ve Sampaoli de Şili’ye çok güzel futbol oynatmıştı. Ülkelerine döndüklerindeyse, Bilardo’nun o sözlerinin acı gerçekliğiyle karşı karşıya kaldılar: “Futbol, kazanmak için oynanır.”
Arjantin’in artık kazanmaya ihtiyacı var. Ve elbette dün gece topa sadece 49 defa, son çeyrekteyse yalnızca 6 defa dokunabilen Messi’nin de artık Dünya Kupası’na dokunmaya ihtiyacı var. Maradona’yı 1986’da o kupaya dokunduran, öncelikle güzel futboldan yana olan Menotti’nin idealizmi değil, sonuç almaktan yana olan Bilardo’nun pragmatizmi olmuştu. Messi, şayet 2022’de olacaksa, belki de onun da ihtiyacı yeni bir Bilardo’dur. Ve o kişi de Diego Simeone’den başkası değil.