ANALİZ | Onur Özgen
@ozgenonurİstatistikler, futbolda her geçen sürede daha çok önem kazanıyor. Bunların bir kısmının abartılı ya da gereksiz bir şekilde kullanıldığı kesin. Ama bazıları da oyunla ilgili oldukça sağlıklı fikir verebiliyor.
"Expected Goals" (Gol Beklentisi) bunlardan biri. xG kısaltmasıyla gündemimize giren bu istatistiğin çok uzun bir geçmişi yok. Kısaca, "Oradan 100 defa vursa ancak biri gol olur" klişesinin verisel kanıtlanışı olarak ifade edebileceğimiz xG ile takımların bir maçta ne kadar net pozisyonlara girebildiğini görebiliyoruz.
Bu açıdan takımların hücum kalitesini gösterebiliyor. Kendi adıma normalde maçlarını izlemeyeceğim birçok Avrupa takımını, xG değerleri sayesinde keşfedip takip ediyorum. Örneğin Serie A'da Napoli maçlarını izlemekten büyük keyif mi alıyorsunuz? O halde, Maurizio Sarri'nin talebesi Marco Giampaolo'nun Sampdoria'sını da takip etmelisiniz. Sampdoria'nın xG ortalamasına bakarsanız da, maçlarında çok sayıda kaliteli pozisyona girdiğini göreceksiniz.
Premier Lig'de maç sonlarında menajerler karşılaşmayı değerlendirirken, topa sahip olma yüzdeleri, isabetli şut ve pas sayıları gibi en çok kullanılan istatistiklerin yanında artık xG değerlerinin de ekranın alt köşesinde yazıldığını görüyoruz. Bu sayede maçı kaybeden bir menajer, "Bulduğumuz pozisyonları değerlendiremedik" gibi bir klişe açıklama yaptığında, altında çıkan düşük bir xG değeri, durumun kendisinin söylediği gibi olmadığını gösterebiliyor.
Ya da ligin son sırasında yer alan Crystal Palace'ın ilk 10 haftada 4 gol atmasına rağmen, xG ortalamasının 16,5 olduğunu görünce şaşırabiliyoruz.
Süper Lig'de ise xG ortalamaları, henüz Premier Lig'deki kadar irdelenmiyor. O yüzden ilk 11 hafta itibarıyla takımların xG ve xGA (Yediği Gol Beklentisi) değerleri ne durumda, bir bakalım istedik.
Örneğin 26 golle ligin lideri ve en çok gol atan takımı Galatasaray'ın xG ortalamasının 16,6 olduğunu biliyor muydunuz? Sarı-kırmızılılar aynı zamanda ligde gol sayısı ile xG oranı arasında en yüksek farkın bulunduğu takım (9,4).
Bu durum elbette başta 11 gollü Bafetimbi Gomis'in olağanüstü gol yüzdesinden kaynaklanıyor. Peki Galatasaraylılar bu durumdan memnun mu olmalı? Hem evet hem de hayır. Evet, çünkü zor pozisyonlardan gol çıkarabilecek maharette oyuncuları var. Hayır, çünkü Galatasaray net pozisyonlara giremiyor. Ligin xG sıralamasında da 9. sırada bulunuyor.
AABu yüzden Igor Tudor, hücum organizasyonlarını gözden geçirmek zorunda. Daha nitelikli hücum etmek ve çok sayıda boş kaleye gol atmaya çalışmalı. Zira atılan gol ne kadar kolaysa, hazırlanışı da o kadar zordur.
Aksi takdirde ilerleyen haftalarda başta Gomis olmak üzere sarı-kırmızılı oyuncuların girdikleri pozisyonları gole çevirme yüzdesi düşerse, Galatasaray'ın gol ortalaması da büyük bir düşüş gösterebilir ve birbiri ardına puan kayıpları gelebilir. Bizden söylemesi.
Beşiktaş'taysa, Galatasaray'a göre daha dengeli bir tablo var. 11 haftadaki xG oranları 20,5 iken, 19 gol atabilmişler. Bir başka deyişle, Galatasaray'dan daha net pozisyonlara girseler de, 7 gol daha az atabilmişler. Bu durumda siyah-beyazlılar için de Galatasaray için söylediğimizin tam tersini söyleyebiliriz: Beşiktaş kolay pozisyonları bitiremezken, Galatasaray zor pozisyonlardan gol çıkarıyor. Dolayısıyla Beşiktaş'ın Şampiyonlar Ligi'nde yakaladığı gol yüzdesini, Süper Lig'e de taşıması gerekiyor.
GettyLigde zor günler geçiren Fenerbahçe'nin durumu ise Galatasaray'a daha çok benziyor. Onlar da "hak ettiklerinden daha fazla gol atmışlar". Sarı-lacivertlilerin xG oranı 17,2, attıkları gol sayısı ise 21.
Aynı şekilde lig ikincisi Medipol Başakşehir de bulduğu pozisyonların kalitesine göre fazla sayıda gol atan takımlardan. Abdullah Avcı'nın talebelerinin xG oranı hayli düşük: 13,4. Bu aynı zamanda Süper Lig'in en düşük üçüncü xG oranı. Başakşehir'den daha düşük xG oranına sahip takımlar ise ligin son sıralarındaki iki takım Atiker Konyaspor (10,2) ve Gençlerbirliği (11,5). Buna rağmen Başakşehir de 18 gol atabilmeyi başardı.
Süper Lig'in ilk 11 haftasında xG oranı en yüksek takım ise 22,4 ile Aytemiz Alanyaspor. Saffet Susic'in takımı buna mukabil attığı 24 golle de Galatasaray'ın ardından ligin en çok gol atan takımı. Buna karşın Akdeniz ekibinin xGA oranı da (18,6) ligin en yüksek üçüncü oranı. Bunu biraz daha aşağıya çekebilmiş olsalardı, hücum kalitelerinin ödülünü de lig sıralamasında daha üst yerlere tırmanarak alabilirlerdi.
AADiğer yandan Süper Lig'de maçların çok gollü geçmesinden memnun olsak da, takımların bulduğu gol pozisyonlarını daha nitelikli bir hale getirmeleri gerekiyor. Örneğin Premier Lig'de lider Manchester City'nin ilk 10 haftada yakaladığı xG oranı 27,8. Bir başka deyişle, maç başına 2,7 net pozisyona giriyorlar. Süper Lig'de ise maç başı 2,0 xG ortalamasını yakalayan tek takım Alanyaspor.
O halde Süper Lig'deki teknik direktörlerin hücum aksiyonlarına daha fazla çalışmaları gerektiğini söyleyebiliriz. xG'nin daha yaygın kullanılması da belki onları buna zorlayabilir.