Beşiktaş’ın Şampiyonlar Ligi yürüyüşü sürüyor. Bu yürüyüşe eşlik edemiyor gözüken bir de lig yürüyüşü var. Oyuncuların maç seçtiği iddiaları ispatlanabilir değil elbette, hiçbir oyuncu bunu itiraf etmeyeceği gibi zaten bu tarz şeylerin hayata geçmesi de bilinçli olmaz.
Şampiyonlar Ligi’nde grubundan namağlup lider çıkarken kendi ligindeki daha zayıf rakipleri yenmek için daha az konsantrasyonun yeteceği virüsü bilinçaltındadır olsa olsa. Bunu aşmanın olası bir çözümü ise rotasyondur.
AALig – Avrupa geçişlerindeki iniş çıkışlardan lunaparktaki galaksiye binmiş gibi hisseden oyunculara hem fiziksel hem zihinsel dinlenme fırsatı vermek için de, ligde oynayamadığı için oluşan maç eksiğiyle kendini devler ligine hazır tutamayan kulübedeki oyuncu için de bu fırsattır.
Bu, Başakşehir’in ikinci Sevilla maçı öncesi yaptığı gibi toptan rotasyonla olmaz ancak farklı hatlardan birer ikişer oyuncuyu kenara çekerek üçlü dörtlü rotasyonlar herkese nefes aldırabilir.
Şenol Güneş’in alışkanlıkları
| Sezon | Takım | Kullanılan futbolcu | Sezonun yarısından fazla, 75+ dakika | 75+ oranı | 75+, toplam dakikalara oranı |
| 2009-10 | Trabzonspor | 27 | 9 | 33.3% | 61.1% |
| 2010-11 | Trabzonspor | 25 | 9 | 36.0% | 65.6% |
| 2011-12 | Trabzonspor | 23 | 9 | 39.1% | 64.7% |
| 2012-13 | Trabzonspor | 25 | 7 | 28.0% | 47.1% |
| 2014-15 | Bursaspor | 23 | 10 | 43.5% | 76.9% |
| 2015-16 | Beşiktaş | 26 | 8 | 30.8% | 59.7% |
| 2016-17 | Beşiktaş | 26 | 10 | 38.5% | 69.1% |
| 2017-18 | Beşiktaş | 20 | 8 | 40.0% | 62.3% |
Beşiktaş dönemiyle öncesindeki profilini tamamen üst düzeye çıkartan Güneş’in dar rotasyon tercih ettiği konuşulagelen şeylerden biri. Peki bundaki gerçeklik payı ne kadar?
2009’da başlayan Trabzonspor macerasından devam eden Beşiktaş döneminde Şenol Güneş’in oyuncu kullanımıyla ilgili sayılar yukarıdaki gibi. Ligde maçların yarısında* en az 75 dakika forma giyen oyuncuların sayısına baktığımızda, Şenol Güneş’in oynattığı bütün oyuncuların yaklaşık üçte birinin rotasyona girmediğini görüyoruz.
Sahaya 11 kişiyle çıkıldığını göz önüne alacak olursak, Şenol Güneş’in 11’indeki isimlerden en az yedisinin maçların yarısından fazlasında sahada en az 75 dakika kaldığını görüyoruz, ki o yediyle sınırlı sezon Trabzonspor’da bitiremediği sezonu olmuş. Belki de kariyerinin en iyi lig performanslarını sergilediği 2010-11 Trabzonspor ve 2015-16 Beşiktaş sezonlarında rotasyona sokmadığı oyuncular, toplam dakikaların sırasıyla %66’sını ve %60’ını almış.
OptaBuna “dar rotasyon” diyebilmek için karşısına başka örnekler koymamız ve karşılaştırmamız gerekiyor. Belki de istikrarlı bir oyuna, düzenli bir başarıya giden, ligi domine etmeye giden yol budur.
İstikrar diyince Juventus
İtalya ligini domine eden Juventus’un son üç sezonunda kullandığı oyuncu sayıları, maçların en az yarısında, en az 75 dakika ortalamayla sahaya sürdüğü oyuncular ve bu oyuncuların aldığı dakikaların toplam dakikalara oranları şöyle:
| Sezon | Takım | Kullanılan Futbolcu | Sezonun yarısından fazla, 75+ dakika | 75+ oranı | 75+, toplam dakikalara oranı |
| 2015-16 | Juventus | 28 | 8 | 28.6% | 52.3% |
| 2016-17 | Juventus | 27 | 6 | 22.2% | 38.6% |
| 2017-18 | Juventus | 22 | 6 | 27.3% | 40.1% |
İtalya’nın siyahbeyazlılarında maçların en az yarısında, ortalama 75 dakika ve üzerinde sahada kalan oyuncular hem sayı olarak düşük, hem oran olarak, hem de aldıkları dakikaların oranı olarak.
Transfer politikası ve takım mühendisliği açısından parmakla gösterilen Torino temsilcisinin kadro derinliği ve genişliği açısından Beşiktaş’ın önünde olduğunu söylemek elbette mümkün. Ancak bu dakikalar da sadece lig üzerinden. Juventus altı sezondur ligi domine ederken son üç sezonunda rotasyona sokmadığı oyuncularına toplam dakikaların yarısından azını vermiş durumda.
OptaAda Sahillerinde Bekliyorum
İngiltere Premier Ligi geçen sezon “normale” dönerek, yukarıda sözünü ettiğimiz Juventus’un incelemediğimiz döneminde altı şampiyonluğun ilk üçünü kazanan Conte’nin Chelsea’sine gitti. Bu sezon Guardiola ve City’si zirvede koşuyor. Ancak iki sezon önce orada bir mucize yaşandı ve Leicester City şampiyon oldu.
Maddi imkanları ligi nedeniyle uçuk olsa da o kadrosu pek bunu yansıtmayan Leicester City, geçen sezon Chelsea ve onu kovalayan Tottenham’la, bu sezon zirveyi giderek rakiplerinden uzaklaştıran Manchester City ve önceki şampiyon Chelsea rotasyon konusuna nasıl yaklaşmışlar?
| Sezon | Takım | Kullanılan Futbolcu | Sezonun yarısından fazla, 75+ dakika | 75+ oranı | 75+, toplam dakikalara oranı |
| 2015-16 | Leicester City | 23 | 9 | 39.1% | 73.4% |
| 2016-17 | Chelsea | 24 | 9 | 37.5% | 73.2% |
| 2016-17 | Tottenham | 24 | 10 | 41.7% | 73.7% |
| 2017-18 | Manchester City | 20 | 8 | 40% | 61.2% |
| 2017-18 | Chelsea | 20 | 8 | 40% | 60.8% |
Burada daha “Şenol Güneş yaklaşımı” uygulamalar görmek mümkün. Geçen sezon Chelsea’yi zorlayan Tottenham Hotspur’da Pochettino’nun ligde sezon boyu 24 oyuncu kullanırken bunların da 10 tanesine bütün maçların en az yarısında 75 dakika ve üzeri şans tanımış olması Şenol Güneş’in 2014-15 sezonunda Bursaspor’la yaptığı şeye çok benziyor.
Geçen sezon ipi göğüsleyen Chelsea’nin ise bu sezon rotasyonu biraz olsun daha fazla uyguladığını da görüyoruz (75+ dakika alan oyuncuların aldığı dakikaların oranı %74’ten %61’e gerilemiş). Chelsea ve City’nin bu sezonki rotasyon yaklaşımları ise yüksek bir benzerlik gösteriyor.
OptaSon bakış; La Liga
Atletico Madrid’in burnunu soktuğu 2013-14 sezonu haricinde şampiyonlukları paylaşan İspanya’nın iki devi Real Madrid ve Barcelona’nın yakın zaman tablolarına bakalım:
| Sezon | Takım | Kullanılan Futbolcu | Sezonun yarısından fazla, 75+ dakika | 75+ oranı | 75+, toplam dakikalara oranı |
| 2014-15 | Barcelona | 24 | 10 | 41.7% | 68% |
| 2015-16 | Barcelona | 25 | 9 | 36% | 66.1% |
| 2016-17 | Real Madrid | 24 | 9 | 37.5% | 54.2% |
| 2017-18 | Barcelona | 20 | 9 | 45% | 68.7% |
| 2017-18 | Real Madrid | 23 | 8 | 34.8% | 49.5% |
Barcelona 2014-15 ve 2015-16 şampiyonluklarında ligde “Şenol Güneş yaklaşımı” uygulayarak dar rotasyonla ve yüksek oranda aynı oyunculara güvenerek zirveye yürümüş. Real Madrid geçen sezon dokuz oyuncusunu neredeyse sabit tutmuş ancak bunlara verdikleri dakikaların oranı %50’nin çok üzerine çıkmamış.
Bu sezon vidaları yeniden sıkan, Neymar’ı kaybeden ve transferleri bolca eleştirilen Barcelona rotasyonu daraltırken, kadrosunun daraldığı ve zayıfladığı söylenen Real Madrid ise şu ana kadar ligde 23 oyuncusunu sahaya sürerken sadece sekiz oyuncusunu maçların yarısından fazlasında 75 dakika üzeri ortalamayla oynatmış ve bunlara toplam dakikaların yarısından azını vermiş.
Bunu dar/zayıf kadro iddialarının ispatı olarak da okumak mümkün (Zidane ideal onbiri oturtamadığı için rotasyon yapmak zorunda kalıyor şeklinde), Real’in kadrosu aslında o kadar da dar değil diye okumak da (Rotasyon yapılabildiğine göre elde oyuncu var demektir şeklinde). Ancak puan tablosuna bakınca Real’in bu rotasyondan kârlı çıktığını söylemek de pek mümkün değil gibi.

Sonuç
Farklı ligler, farklı takımlar, farklı imkanlar. Şenol Güneş özelinde, evet, teknik adamın takımın ayarlarıyla çok fazla oynamayı tercih etmediği, inandığı kadroda ısrar ettiği söylenebilir.
Türkiye ligi ve Türk kulüplerinin imkanlarıyla karşılaştırması pek mümkün olmayan beş büyük ligin üçünden emsallere bakınca da sonuç aldığına inanılan isimlere toplam dakikaların %60’ından fazlasının verilmesi neredeyse yaygın uygulama.
Juventus’un üç sezonu ve Real Madrid’in geçen sezonu bunun aksine istisnalar gibi dursa da, adı üzerinde, belki de istisna olanlar bunlardır.
*2009-10, 2010-11, 2014-15, 2015-16 ve 2016-17 sezonları için 17 maç, 2011-12 sezonu için 20 maç, sezon bitmeden ayrıldığı 2012-13 sezonu için 10 maç, devam eden sezon için 6 maç alınmıştır.
**Serie A, Premier Lig ve La Liga 20 takımlı olduğundan tam sezonun yarısı 19 maç, devam eden sezon için Serie A’da 7 maç, Premier Lig’de ve La Liga’da 6 maç alınmıştır.
