ÖZEL | Türkiye'de 13.30 maçları neden oynanıyor?

"Şu 13.30 maçlarını Allah aşkına gözden geçirsinler. Bir futbol adamı olarak bunu anlayamıyorum. Niye? Kahvaltı yapıp maça çıkıyoruz. Çok özel bir maç olur, anlaşılabilir. Ama artık şu 13.30 maçlarını gözden geçirmekte bir fayda var."

Aykut Kocaman takımının Çaykur Rizespor’a 2-0 yenildiği maça henüz çıkmadan müsabaka saatini bu sözlerle eleştirmişti. Peki deneyimli teknik adamın öğlen oynanan maçlarla ilgili alıp veremediği neydi? Bu sorunun cevabını 13.30’da oynanan karşılaşmaları araştırarak, Büyükşehir Belediye Erzurumspor eski teknik direktörü Mehmet Özdilek’e ve atletik performans uzmanı Ertan Hatipoğlu’na sorarak bulmaya çalıştık. 

13.30 maçlarının gol ortalaması daha yüksek

Süper Lig’de geride kalan 26 haftada 36 tane 13.30 maçı oynandı. Bu karşılaşmalarda 103 gol atılırken maç başına 2.86 gol ortalaması yakalandı. (Süper Lig’in tüm maçları dikkate alındığında ise gol ortalaması 2.66). 13.30’da oynanan maçlarda ev sahibi takımlar 17 kez kazanırken 8 kez de kaybetti. 11 maç ise beraberlikle sonuçlandı.

En çok 13.30 maçı Erzurum’da oynandı

13.30 (veya 14.00) maçları geçtiğimiz sezon (bu sezon olduğu gibi) Eylül ayının sonlarında başlayıp Nisan ayının sonunda bitmişti. Bu sezon en fazla 13.30 maçı oynanan şehir kışın sert geçtiği Erzurum. Erzurum’u takip eden iller ise 6 maçla Malatya, 5 maçla Sivas.

‘Maçlar neden erken oynanıyor’ sorusuna tek cümleyle cevap vermek zor. Bu konuda birkaç faktör öne çıkıyor. Bu faktörlerden biri Erzurum, Sivas ve Rize gibi şehirlerin doğuda olmasından dolayı batıya göre havanın erken kararması. 16.00’da oynanan maçlardan sonra bu şehirlerde hava kararmış ve soğumuş oluyor. Ayrıca 13.30 maçları hem şehre uzak yerden gelen taraftarlar için gidiş-geliş kolaylığı sağlıyor hem de emniyet güçlerinin hava kararmadan vazifelerini yapmalarına yardımcı oluyor.

Mehmet Özdilek: Erzurum'da akşam oynama şansımız yok

13.30 maçlarının en çok oynandığı il olan Erzurum’un Süper Lig’deki tek temsilcisi Büyükşehir Belediye Erzurumspor 9 kez ile en fazla günün en erken maçını oynayan ekip konumunda. Doğu ekibini takip eden takımlar ise 8’er 13.30 maçıyla Yeni Malatyaspor, Çaykur Rizespor ve Sivasspor.

Büyükşehir Belediye Erzurumspor’la bu sezon en çok 13.30 maçına çıkan Mehmet Özdilek’e maç hazırlığını sorduk. Özdilek, hava şartlarından dolayı maçlarını 13.30’da oynak zorunda kaldıklarını belirtirken antrenman ve beslenme düzenlerini de maç saatine ayarladıklarını anlattı;

“Benim Erzurumspor’daki dönemimde içerideki maçlarımızı genelde 13.30’da oynadık. Çünkü kış dönemindeki hava koşullarından dolayı 16.00’da veya 19.00’da oynama şansımız yoktu. Biz 13.30’daki maçları bile zaman zaman -20, -25 derecede oynadık. Vücudun maç saatine adaptasyon süreci çok önemli. İdmanlarımızı da oynayacağımız saate yakın yapıyorduk. Tabii ki sporcunun haftalık periyotta sabah beslenmesi çok önemli. 13.30’da oynadığımız müsabakalarda kahvaltı ve maç yemeğini birlikte yapıp (bazı oyuncular maç kahvaltısı yapar, bazı oyuncular maç yemeği yer), 10.30’da bitirmeye çalışıyoruz. Tabii vücudun vereceği reaksiyon bu süreçteki antrenmanla alakalı. Sağlık anlamında çok büyük bir problem çıkaracağını zannetmiyorum. Çünkü bu program doktorlar ve diyetisyenler tarafından organize ediliyor. Bazen oyuncunun vücudunun kendine gelmesi zaman alabiliyor. Bu nedenle akşamki maçları bizim için daha iyi oluyor. Ama Erzurum'da kış ayında bu pek mümkün değil."

Pazar günü oynanan 13.30 maçlarının kendileri için daha avantajlı olduğunu de belirten Özdilek Cumartesi günü iş saatlerinden dolayı taraftar kaybı yaşadıklarını ifade etti;

“Cumartesi 13.30’da oynanan müsabakalar bizim beklentimizin atında taraftar sayısına oynandı. Cumartesi iş saati olduğu için birçok insanın maça gelemediğini biliyoruz. Ortalama 25.000 kişiye oynayacağımız birçok mücadeleyi 3-5 bin seyirci eksiğiyle oynayıp bunun handikabını yaşadık. Pazar günü 13.30’da oynasak bizim için kesinlikle çok daha iyi olurdu.”

13.30 maçları futbolcu sağlığını nasıl etkiler?

Atletik performans uzmanı Ertan Hatipoğlu’na 13.30’da maç yapmanın sporcu sağlığında ne gibi etkileri olduğunu sorduk. Hatipoğlu, erken saatte oynanan maçlara takımın öğle yemeği yemeden çıktığını ve dolayısıyla önceden belirlenmiş olan rejimin aksadığını belirtti;

“13.30’da maç oynanamaz diye bir şey yok. Zaten birçok örneğini yurtdışında da görüyoruz. Ancak kış aylarından sonra bu saatte oynamak biraz fantezi kaçıyor. Aykut Kocaman kısmen haklı. Şöyle haklı; 13.30 maçlarının olduğu günlerde futbolcular öğle yemeği yiyemiyor. Bu yüzden de kahvaltıyı geç saatte yapmak zorundalar. Sporcu sağlığı açısından en önemli olay, sporcu müsabaka saati ne olursa olsun güneş doğarken uyanmalı. Aykut Kocaman aslında burada şunu demek istiyor; ‘Benim çalıştırdığım takımlarda rejim var. Dolayısıyla ben çocuklarımı 6’da uyandırırken kahvaltıyı 9.00’da 10.00’da yapmak zorundayım’. Aykut Hoca’nın atletik performans antrenörü Alper Aşçı’dır. Aşçı doçenttir ve eski 3 adım atlamacıdır. Bu işleri çok iyi bilir. Alper Aşçı’nın gittiği takımda o işler pata küte olmaz. Onun belirlediği programa Aykut Kocaman da %100 riayet eder. Erzurum’da 13.30 maçı olur ama Konya’da Mart ayının ortasında 13.30 maçı biraz fantezi kaçıyor.”

Diğer liglerde durum nasıl?

Avrupa’nın bazı büyük liglerinde de benzer şekilde tam öğlen vakti maçlar izleyebiliyoruz. Premier Lig’de 80’li yıllarda İngilizlerin efsanevi başbakanı Margaret Thatcher’ın holiganizmi önlemek amacıyla getirdiği 12.30 maçları Premier Lig kurulduktan sonra da devam etti. Belki o zamanlar holiganizmi önlemek için uygulanan bir adımdı fakat günümüzde büyük bir kazanç haline dönüştü. Avrupa’da tam öğlen vakti oynanan maçlar Uzak Doğu’da televizyonların ‘prime time’ saatine denk geliyor. Bu durum İngiliz futbolunun Çin, Güney Kore ve Japonya gibi ülkelerde fazlaca tanınmasını sağladı.

Son yıllarda La Liga ve Serie A’da da Uzak Doğu pazarını yakalamak için fikstüre 12.00-14.00 saatleri arasında maçlar eklenmeye başladı ve bu pastadaki dilimini arttırmaya çalışıyor. Hollanda futbolunun Uzak Doğu'da pek fazla izleyici kitlesi olmasa da maçlarını cumartesi akşam pazar günü ise öğlen oynuyor. Bunun sebebi, taraftarların Pazar akşamlarını aileleri ve arkadaşlarıyla geçirmek istemesi. Bundesliga ve Ligue 1’de ise henüz bu kadar erken maç saatlerine denk gelemiyoruz.