Kylian Mbappé'nin Çinli lider Mao Zedong hakkındaki açıklamalarının yol açtığı kriz, Avrupa futbolunu Çin pazarına bağlayan mali çıkarların büyüklüğünü ve Pekin'in televizyon yayınları ile ticari sponsorlukları yabancı spor kurumlarına baskı yapmak için kullanabilme gücünü yeniden hatırlattı.
Krizin yansımaları İspanya Ligi'nin televizyon yayın haklarına ve Fransız forvetin ticari sözleşmelerine kadar uzandı; bu durum Real Madrid ve LaLiga'yı, durumu kontrol altına alma çabasıyla özür dilemeye itti.
Ayrıca oku
Bournemouth meydan okuyor: Barcelona 100 milyon euro teklif etse bile forvetimizi satmayacağız
Barcelona, Real Madrid ve Paris ile mali bir müzayedeye girmeyi reddediyor
Kriz, Mbappé'nin bir görüntülü röportajından bir kesitin dolaşıma girmesiyle başladı. Söz konusu kesitte Mbappé, yüzünün bir Çinli siyasi figürün fotoğrafına monte edildiği alaycı bir görselden söz ediyor ve bu figürü Çinli bir diktatör olarak nitelendiriyordu.
Mao Zedong'un adını zikretmemiş olmasına rağmen, görsel eski Çin lideriyle ilişkilendirildi ve bu durum Çin sosyal medya platformlarında geniş çaplı bir öfkeye yol açtı.
Mbappé özür dileyerek, Çin'deki ve dışındaki insanların duygularını incittiği için üzgün olduğunu dile getirdi. Real Madrid de Çin halkından resmen özür diledi ve LaLiga Başkanı Javier Tebas krizi kontrol altına almak için harekete geçti, ancak özürler anlaşmazlığı anında sona erdirmedi.
Medya raporlarına göre, aralarında Mengniu Süt Grubu, Shanghai Milkground ve Dongpeng İçecek şirketlerinin de bulunduğu Çinli şirketler oyuncuyla olan ticari ilişkilerini sonlandırdı; bu gelişme onun reklam gelirlerini ve Çin pazarındaki gelecekteki fırsatlarını tehdit ediyor.
Herkes Çin'i kaybetmekten neden korkuyor?
Çin pazarının önemi, yayın hakları ve milyonlarca taraftara ulaşmanın yanı sıra sponsorluk, reklam ve ürün pazarlama fırsatlarında yatıyor.
Ağustos 2026'da LaLiga, China Mobile'a bağlı Migu platformuyla bir anlaşma duyurdu. Bu anlaşmayla Migu, 2026-2027'den 2029-2030'a kadar dört sezon boyunca Çin anakarasında internet üzerinden yayın haklarının münhasır ortağı haline geliyor ve her sezon 380 maçın tamamı yayınlanabilecek.
Real Madrid açısından ise riskler, ürün ve forma satışlarının zarar görmesi, ticari sponsorluk fırsatlarının gerilemesi ve yıldızlarının pazarlama değerinin etkilenmesi olasılığında yatıyor.
Mbappé'nin kendisi ise Çinli şirketlerin kendisiyle olan sözleşmelerini sona erdirmesinin ardından daha belirgin kayıplarla karşı karşıya. Fransız "Le Monde" gazetesi, sona eren bazı anlaşmaların değerini yaklaşık 50 milyon yuan, yani yaklaşık 6,7 milyon euro olarak tahmin eden bir değerlendirmeye yer verdi.
Çin'deki emsaller
Dünya sporu son yıllarda benzer krizlere tanık oldu. Bunların en dikkat çekici olanı, Houston Rockets takımının genel menajeri Daryl Morey'in Hong Kong'daki protestoları destekleyen bir mesaj yayımladığı 2019 yılındaki Amerikan Basketbol Ligi (NBA) kriziydi.
Çin, lig maçlarının yayınını askıya alarak karşılık verdi ve Mart 2022'de geri dönene kadar yaklaşık 18 ay boyunca Çin televizyonundan uzak kaldı. Ancak ticari zararlara rağmen Morey, Çin'i memnun etmek için görevinden alınmadı. Amerikan raporları, kriz kaynaklı kayıpları yüzlerce milyon dolar olarak tahmin etti; tahminler, hesaplama kapsamına ve zaman aralığına göre farklılık gösteriyor.
Aralık 2019'da, eski Alman milli futbolcu Mesut Özil, Çin'in Müslüman Uygur azınlığına yönelik muamelesini eleştirmesinin ardından bir kriz yarattı. Çin televizyon kurumu, o dönem Arsenal oyuncusu olan futbolcunun açıklamalarına yanıt olarak Arsenal-Manchester City maçını yayın programından çıkardı; Londra kulübü ise bu açıklamaların oyuncusunun kişisel görüşünü yansıttığını vurgulayarak kendisini bu açıklamalardan ayrı tuttu.
Kadınlar Tenis Birliği (WTA) de 2021 yılında, Çinli oyuncu Peng Shuai'nin üst düzey bir Çinli yetkiliyi cinsel tacizle suçlamasının ardından kamuoyu önünden kaybolmasıyla Çin ile doğrudan bir karşı karşıya gelme durumuna girdi.
Aynı yılın aralık ayında Birlik, oyuncunun güvenliğinin sağlanmasını ve şeffaf bir soruşturma yürütülmesini talep ederek, büyük mali risklere rağmen Çin ve Hong Kong'daki tüm turnuvalarını askıya aldığını açıkladı; nitekim Çin, 2019 sezonunda aralarında şampiyonanın da bulunduğu 9 Birlik turnuvasına ev sahipliği yapıyordu.
"Reuters" raporları, bu kararın Birliğe yüzlerce milyon dolara mal olabileceğini tahmin etti. Ancak boykot, Birliğin taleplerini tam olarak karşılamadı; Nisan 2023'te Birlik, asıl talepleri konusunda yeterli ilerleme kaydedilmemiş olmasına rağmen, boykotun devam etmesinin oyunculara ve turnuvalara büyük mali maliyetler yüklediğine işaret ederek, yaklaşık 16 aylık askıya alma sürecinin ardından Çin'deki turnuvalarını yeniden başlattığını açıkladı.
Mart 2022'de, Çinli yayıncılar, aralarında Ukrayna bayrağının renklerinde pazubentler takılmasının da bulunduğu Ukrayna ile dayanışma girişimlerine tanık olan bir hafta boyunca İngiltere Premier Lig'inden bazı maçları yayınlamadı.
Bu emsaller, Çin'in büyük ekonomik nüfuzundan yararlanarak ve kulüplerin, oyuncuların ve turnuva organizatörlerinin kaybetmekten korktukları devasa bir pazara sahip olarak, boykot silahını spor alanında ne kadar geniş çapta kullandığını ortaya koyuyor.