“İki kulübün başkan ve yöneticileri, iki kulübün sempatizanı yazarlar bu birbirlerini yeme savaşında ‘sen benden daha fazla suçlusun’ töhmetini bir yana bırakıp genel bir barışa imza atmalı, ya da yok edilme savaşına hız vermelidir. Mücadelenin bir faslını bitirmek istiyorlarsa...”   

İslam Çupi 1998 yılında bu satırları kaleme aldı. Aziz Yıldırım, Fenerbahçe başkanlığındaki ilk yılını doldurmak üzereyken; Galatasaray ise üst üste üçüncü şampiyonluğuna yürüyor ve Türk futbol tarihinin en başarılı döneminin ortasında yer alıyordu.

20 yıl önce usta kalem bir mücadelenin bitmesi gerektiğini söylerken, aradan geçen sürede mücadelenin dozu arttı. Yok etme tarafına yönelen yönetimler arası demeç savaşlarında kemik sesleri duyulur oldu. Neyse ki İslam Çupi’nin arzularının aslı, 2018 yılında iki başkanın önce kulaklarında yankılandı, ardından dudaklarından döküldü.

Ali Koç ve Mustafa Cengiz savaş naraları değil, barış mesajları ile iş başı yaptılar. Bu kez kimse bir diğerine “sen daha suçlusun” demedi.

İki takım arasındaki bu sükunet ortamı, Metin Oktay’ın çubuklu ve Can Bartu’nun ise parçalı formayı giydiği günden bugüne görülmedi. İslam Çupi’nin Metin Oktay futbolu bırakıyor diye karaladığı cümle, son yıllarda izlediğimiz derbileri de özetler gibiydi:

“Beyler bundan sonra bilet almak için birbirinizi boşuna çiğnemeyin. Çünkü burada artık futbol oynanmayacak”

Her şey 1909’da Papazın Çayırı’nda başladı. İlk derbinin galibi 2-0’lık skorla sarının yanına daha yeni kırmızı koyan taraf idi. Emin Bülent Serdaroğlu yıllar sürecek bu çekişmede rakip fileleri havalandıran ilk futbolcu olmayı başardı. Galatasaray belki de rakibinden iki yıl önce kurulmuş olmanın verdiği tecrübeyi kullanarak, Fenerbahçe’den ilk 7 maçta gol yemedi.

Bu süreçte, 1911 yılında ilk Türk futbol takımı, boğazın diğer tarafında ilk kurulan futbol takımına karşı farklı bir galibiyet elde etti. Öyle ki, 7-0’lık skor, iki takım arasında hala aşılamamış bir rekor.

1914’te ise Fenerbahçe, rakibine karşı ilk golünü atmakla kalmadı, 4-2’lik skor ile rakibine karşı ilk galibiyetini kucakladı. O gün zaferin ateşini yakan isim ise Hasan Kamil Sporel idi.

Aynı yılın ilerleyen aylarında ebedi dostluğun da en sağlam temelleri atılıverdi. Fenerbahçe kaptanı Galip Kulaksızoğlu, Galatasaray tarafına bir teklifte bulundu:

 “Oberle kardeşler hasta, Hasan ise sakatlanmış. Dilerseniz maçı erteleyelim.”

Galatasaray tarafı teklife olumlu yanıt verdi. Ekim ayında oynanan erteleme maçında Galatasaray, rakibini 6-1 skorla mağlup etti, gollerden birini ise hastalığını atlatan Emil Oberle kaydetti.

Galip Kulaksızoğlu’nun bir sonraki teklifi bu kez kabul görmedi. Kasım 1922’de oynanacak karşılaşma öncesi Galatasaray kaptanı Necip Şahin’e hava ve saha şartlarının vehameti üzerine erteleme önerisinde bulundu. Necip Şahin’in cevabı, “Anamız bizi bugünler için doğurdu, gelip oynayacağız.” oldu. Fenerbahçe bu kez maçı 3-0 kazandı

İki takım arasındaki dostâne tavırlar, 1912 yılında ortak olma düşüncesine kadar gitmişti aslında. İlk yıllarda birleşmeyi dahi düşünen taraflar, bundan vazgeçse de yabancılara karşı oynanacak mücadelelerde ortak takım kurma üzerine anlaştı ve tüzüğü dahi hazırladı. 1934’te bu hayal gerçek oldu ve lacivert-sarı-kırmızı forma ile yabancı rakibe karşı ortak takım sahaya adım attı.

Modern zamanların linç modası arasında bir başkan sivrildi. Galatasaray’ın derbi tarihindeki en farklı mağlubiyetinde, 6-0’lık maçın gollerinde Fenerbahçe’yi alkışlayan dönemin Galatasaray Başkanı Özhan Canaydın, kendi camiasında eleştirildi, diğer tarafta imrenildi. Özhan Canaydın, Dünya Fair Play Konseyi tarafından “Kutlama Mektubu” ve 2002 Dünya Fair Play ödülü ile onurlandırıldı.

Hafızalara kazınan, unutulmayan sözler

Fenerbahçe evinde Galatasaray’a 22 Aralık 1999’dan bu yana yenilmiyor.

Galatasaray’ın unutulmaz kalecilerinden Faryd Aly Mondragon da Kadıköy galibiyetini çok isteyen isimlerden biri olduğunu

“Birisi bana 'şampiyon olmayacaksın ama Fenerbahçe'yi deplasmanda yeneceksin' dese 'tamam' derim.” sözleriyle göstermişti.

Mondragon’un totem için soyunma odasında mumlar yaktığını da Hasan Şaş aracılığı ile öğrenmiştik.

Güncel kadrolarda en fazla derbi maçına çıkan isim olan Volkan Demirel, Kasım 2016’da kazandıkları derbinin ardından sarı lacivertli takımın bakış açısını yansıtmıştı:

“Biz galibiyetlere alıştık, artık Galatasaray takımı da buna alışmalı. Maçtan önce herkes bir şeyler söyledi. Beraberliklere sevinen bir takımın böyle demeçler vermemesi lazım.”

İki takım arasındaki gerginlik zaman zaman futbolcularla yöneticiler arasında el değiştirdi.

Galatasaray tarafı golsüz berabere biten ve şampiyonlukla sonuçlanan Fenerbahçe derbisi sonrası kupasını o gece kaldırmakta ısrarcı olmuştu. Sarı-kırmızılılar, Fenerbahçe cephesinin aksi yöndeki teklifine rağmen Kadıköy çimlerinde kupayla poz vermişti.

Belirli aralıklarla Fenerbahçe’de yöneticilik yapan Mahmut Uslu o gün hakkında konuşmayı ihmal etmedi tabii ki:

“O zamanki yönetimde yoktuk. Ben yönetici olsaydım, ölümü alırlardı kupayı alamazlardı.”

Şampiyon takımın kupayı, finalin oynandığı sahada almasına engel olmak da pek sportif değildi elbet, ancak burası iki takım arasındaki gerilimin zirvesiydi.

Yine de Mahmut Uslu’nun her zaman söyleyecek sözleri vardı. İşin güzel tarafı, bugün Galatasaray ve Fenerbahçe’de yöneticilerin isimlerini hatırlamak için düşünmek zorunda kalıyoruz.

Neyse saha içi rekabete dönelim yine.

Rekabetin güzeli yenilgiyi kabullenmek ve zafer elde edene hak vermektir.

Serhat Akın’ın 6-0’lık maç sonundaki açıklamaları bugün hala Fenerbahçeli taraftarların hikayelerinde geçerken, Galatasaray taraftarını üzdüğü kadar gülümsetebiliyor da:

“Taraftarımıza teşekkür ediyoruz. 5 istediler 6 oldu. 10 istediler zaman yetmedi.”

Bu derbilerde yaşananlar unutulmazdır. Peki bir Galatasaraylı için en unutulmazı hangisidir? Belki de Greame Souness?

Galatasaray 1996 yılında, ilk maçı 1-0 kazandığı maçın rövanşında, Türkiye Kupası finalinde maç 1-0 Fenerbahçe üstünlüğü ile bitmiş ve maç uzatmalara gitmişken skoru 1-1’e getirip şampiyonluğunu ilan etmişti.

Volkan Demirel’in henüz olmadığı o günlerde Galatasaray, Fenerbahçe ile berabere kaldıkları maç sonrası şampiyonluğunu kutlamaya başlamıştı.

Greame Souness maç sonunda ezeli rakibinin sahasının ortasına o dev bayrağı dikmiş, ancak yaşananları maç sonunda değil, 20 yıl sonra anlatabilmişti:

“Bana 9 ay önce kırıcı laflar eden o Fenerbahçeli yöneticiyi gördüm, ‘şimdi sana gösteririm’ dedim, bir çılgınlık anında, orta sahaya ilerledim ve bayrağı tam ortaya diktim. Zemin çok sertti. Sanırım ikinci, üçüncü denememde başarabildim. Ama o sahanın ortasına kadar gittikten sonra o bayrak zaten oraya dikilecekti."

YENİ SEZON, YENİ YAPILANMA, YENİ TAKIMLAR

Geçmişin güzelliklerini yâd ettik ve 2018’e geldik. Yeni sezonda Galatasaray kadro darlığı ve sakatlıklarla boğuşurken Fenerbahçe, yeni döneme belki de olabilecek en kötü başlangıcı yaptı.

İmparator olabilir, ama elinde sihirli değnek yok

Bir ligin son şampiyonu, bir sonraki sezonun da doğal favorisidir. Galatasaray da bu sezonun doğal favorisiydi. Hele ki Fatih Terim’in geri döndüğü ve çok hızlı bir başlangıç yaptığı düşünülünce...

Fakat kulübün ekonomik anlamda içine düştüğü darboğaz, Galatasaray’ın sezona son şampiyonmuş gibi başlayamamasına neden oldu. Takımın güçlendirilmesi bir yana, kadrodan bir önceki sezonun gol kralı ayrıldı ve yerine biri transfer dahi edilemedi.

Başta yönetim olmak üzere herkesin güvendiği şey ise Terim’in varlığıydı. Ama kısa süre içinde Terim’in de mucizeler yaratamayacağı görüldü. Takım ligde aldığı üç deplasman mağlubiyetinde de hiç gol atamadı ve kalesinde tam dokuz gol gördü.

Takımın yaşadığı en önemli sorunlardan biri de seri sakatlıklar. Terim’in bu durum karşısında antrenman metotlarını yeniden gözden geçirmesi gerekebilir. Bu kayıplar yüzünden zaten çok geniş olmayan kadro, daha da daraldı. Bununla beraber oyuncu kalitesi azalınca, bireysel performanslar düşünce, fiziksel seviye yerlerde olunca ve belki de en önemlisi ortada bir oyun kimliği de kalmayınca, Galatasaray için işler her geçen gün daha kötüye gitti. Ve açıkçası, devre arasına kadar bir iyileşme belirtisi de görünmüyor.

Olabilecek en kötü başlangıç

Yirmi yılın ardından yeni bir yönetim, anlayış, futbol direktörü, teknik direktör ve 11 transfer… Bu kadar yeniliğin ardından harika bir başlangıç, fazla iyimser bir beklenti olurdu. Ama her şeyin bu kadar kötü gideceği de düşünülemezdi.

Ali Koç yönetiminin en büyük hatası, “yeniden yapılanma” iddiasıyla gelip eski hataları tekrarlamak oldu. İlk üç transfer yeniden yapılanmak isteyen bir kulübe uygun profillerdi: Berke Özer, Barış Alıcı ve Ferdi Kadıoğlu. Ama ardından yapılan yabancı transferlerin ardında herhangi bir gelecek tahayyülü yoktu. Sonundaysa ne Berke’nin ne Barış’ın ne de Ferdi’nin süre bulabildiği bir takım oluşturuldu.

Fenerbahçe’nin içinde bulunduğu mevcut durumuysa puan durumundan daha iyi anlatılabilecek bir şey bulmak zor. 10 haftada atılan 7 gol ve kazanılan 9 puan... Ne maç başı gol ne de puan ortalaması 1’i bulabiliyor.

Sarı-lacivertliler, daha önce hiç başına gelmemiş bir durumla karşı karşıya. Fakat bu durum karşısında bulabildiği çözüm, öncekilerin aynısı: Teknik direktörü göndermek. Yirmi yılın ardından yepyeni bir yönetim anlayışı ve futbol felsefesi vadeden Ali Koç ve ekibi, henüz ekim ayında Phillip Cocu’nun görevine son verdi. Açıkçası bu durum, Fenerbahçe’nin geleceği adına 10 maçta 9 puandan bile daha can sıkıcı duruyor.

Sırada ise Galatasaray derbisi var. Genelde krizdeki büyük takımlar için derbi maçları bir fırsattır: Kazan ve yeniden ayağa kalk. Ama Fenerbahçe için bunun formülünü ortaya koymak çok kolay görünmüyor.

Ortada ne bir oyun ne birbirleriyle uyumlu oyuncular ne de artık bir teknik direktör var. Her ne kadar rakip de birçok sorunla boğuşuyor olsa da, Fenerbahçe’nin sorunlarının büyüklüğü, Galatasaraylı oyunculara kendilerini daha iyi hissettirebilir.

Galatasaray zaaflarını gizlemeli

Galatasaray’ın sezon başından beri oynadığı her maç için şu ortak analizi yapabiliriz: Galatasaray, derin savunma yapan ve topu tamamen kendisine bırakan takımlara karşı alan bulmakta zorlanıyor, fakat savunmayı önde kuran ve topu alan takımlara karşı da direkt hücumlarla etkili oluyor.

Son iki maçını esas alırsak, Domenico Tedesco ve Erol Bulut, Galatasaray’ın bu zaafına uygun bir oyunu tercih ettiler. Biri takımının son vuruşlardaki beceriksizliğinden dolayı galibiyeti kaçırırken, diğeri son derece baskın bir oyunla hak ettiği üç puanı aldı.

Fatih Terim’in Antalyaspor ve Yeni Malatyaspor maçlarında bu duruma karşı bulabildiği çözüm ise stoperleri rakip ceza sahasına yollamak ve özellikle Mariano’nun ortalarını Maicon ve Donk ile buluşturmak oldu. Bu ultra pragmatist yöntem, Galatasaray’a bir maç kazandırabilirdi. Nitekim Antalya’da kazandırdı da. Ama Malatya’da tutmadı.

Terim, bu sorunun çözümü için ısrarla ocak ayındaki transfer dönemini işaret ediyor. Ama ocak ayına kadar henüz kazanması gereken yedi lig maçı daha var. Rakiplerin pek çoğunun da geriye yaslanıp, topu Galatasaray’a vermekten vazgeçmeyeceği de düşünülürse, Terim’in antrenmanlarda bu durum üzerine çalışması ve bir çözüm geliştirmesi gerekiyor.

Fenerbahçe artık oyun kimliğini bulmalı

Fenerbahçe, geride bıraktığımız 10 haftada her şeyi denedi. Farklı on birler, formasyonlar, taktikler ve kurgular... Ama hiçbiri olmadı. Ve bir başka deyişle, temmuz ayında bitirmesi gereken hazırlık dönemini ekim ayına kadar sarkıtınca, Phillip Cocu görevine daha fazla devam edemedi.

Galatasaray karşısında kenarda Cocu’nun yardımcıları Erwin Koeman ve Chris van der Weerden olacak. Ama nasıl bir Fenerbahçe olacağını bilmiyoruz. Şu ana kadar kullanan formasyonlar 4-3-3, 4-2-3-1, 4-4-2 ve 3-4-1-2’den hangisi kullanılacak? Proaktif bir oyun mu olacak, yoksa reaktif mi? Hiçbir şey bilmiyoruz.

Ama Schalke’nin 3-4-1-2’nin Galatasaray’a yaşattığı eşleşme problemleri düşünülürse, Fenerbahçe’nin de son iki maçta kullandığı bu formasyonda ısrar edilebilir. Tedesco, en uçta iki kenar forvet Yevhen Konoplyanka ve Breel Embolo’yu kullanmıştı. Fenerbahçe’de de Islam Slimani’nin cezalı olduğu derbide, en uçta Galatasaray savunmasının arkasına sızabilecek iki isim tercih edebilebilir: Örneğin Andre Ayew ve Barış Alıcı gibi.

Ya da Yeni Malatyaspor’un Khalid Boutaib ile yaptığı gibi, en uçta Michael Frey’i hedef santrfor olarak kullanıp, arkasında ona atılacak direkt paslardan sekecek topları alabilecek bir üçlü kullanılabilir.

Fakat her halükarda, topu Galatasaray’a bırakıp, kapılacak topların ardından doğacak geçiş hücumu fırsatlarına odaklanılmalı.

Sonuç olarak ise son beş maçında sadece üç gol atabilen Galatasaray ile on maçta yedi gol atabilen Fenerbahçe’nin forvet hattının birbirinden kötü durumda olduğunu söyleyebiliriz.

Şimdi bir kez daha dev derbinin arefesindeyiz.

İki kulüp de finansal problemlerle boğuşurken, aralarında uzun yıllardır bulunmayan bir huzur ortamı mevcut. Birbirlerinin halinden anlıyor ve saygı duyuyorlar.

Kulüpler, taraftarlar, basın mensupları yıllarca yoruldu. Yorgunlukları futbol nedenli değildi. Belki bu kez yine futbolun kalitesi yüksek olmayacak ancak maç sonunda herkes el sıkışacak.

Geri sayım başladı!

HAZIR MISINIZ?