Elkhattabi en het laatste WK met Marokko

Ruim vijf minuten op het WK van 1998 pakt niemand Ali Elkhattabi meer af. Na een ervaring van vreugde en verdriet zette vliegangst een streep door zijn verdere interlandloopbaan.

Elkhattabi of El Khattabi? “Ik doe altijd aan elkaar, maar het kan ook los”, zegt de geboren Schiedammer tegen Goal. Voor zijn officiële naam kunnen zijn twee paspoorten uitkomst bieden, maar die heeft hij niet bij de hand.

Hoewel in het bezit van een dubbel paspoort, Nederlands en Marokkaans, twijfelde Elkhattabi niet toen hij op twintigjarige leeftijd werd uitgenodigd om voor Marokko te spelen, het land van zijn ouders. “Ik heb mijn gevoel gevolgd en ben de uitdaging aangegaan”, aldus de nu 37-jarige Elkhattabi. “Sportief gezien is Nederland verder, maar bij Marokko maakte ik de meeste kans. Later hoorde ik wel dat Louis van Gaal het jammer vond dat ik al voor Marokko had gespeeld. Dat zei hij tijdens een bijeenkomst van Sparta. Anders had hij me (in zijn eerste periode als bondscoach in 2000-2001) misschien geselecteerd. Zelf heb ik het nooit gevraagd, hoewel ik hem bij AZ heel kort heb meegemaakt in de voorbereiding.”

Spijt kreeg Elkhattabi zeker niet van zijn keuze. “Het voetbal, de omgeving, de mensen. Ik had het niet anders gewild. Ik sprak geen Frans of Arabisch, de meest gesproken talen in de selectie, maar toch voelde ik me altijd op mijn gemak. Met mijn Berbers kon ik bij sommigen terecht en bij anderen met Engels of Duits.”

Afrika Cup
Ten tijde van die korte periode onder Van Gaal in 2005 had Elkhattabi zijn beste tijd als speler al achter de rug. Na een jaar RBC Roosendaal beëindigde hij op 29-jarige leeftijd zelfs zijn carrière. Vijf jaar eerder was er nog interesse van PSV, Feyenoord en Anderlecht, maar koos hij voor AZ. Elkhattabi begon zijn loopbaan bij Sparta Rotterdam en raakte bij sc Heerenveen in beeld bij Marokko. Onder de toenmalige bondscoach Henri Michel maakte hij in november 1997 zijn debuut voor de Atlasleeuwen en in februari 1998 deed hij met Marokko mee aan de Afrika Cup in Burkina Faso. Elkhattabi maakte op dat toernooi één doelpunt. Marokko strandde in de kwartfinales.

Bij terugkomst in Heerenveen wachtte de spits een onaangename verrassing. “Ik speelde de tweede seizoenshelft veel minder dan de eerste seizoenshelft. Coach Foppe de Haan had in mijn afwezigheid voor een andere aanval gekozen en daar hield hij aan vast. Daardoor kwam ook mijn positie bij Marokko in gevaar. Ik werd nog wel opgeroepen, maar als coach stel je spelers op die vaak spelen. Op basis van alleen maar trainingen kan je geen opstelling maken. Voor de Afrika Cup speelde ik nog regelmatig bij sc Heerenveen en stond ik ook in de basis bij het Marokkaanse elftal.”

“Geen Robben- of Iniesta-actie”
Tijdens een trainingskamp in het Marokkaanse Ifrane kreeg Elkhattabi uiteindelijk te horen dat hij zich mocht opmaken voor het WK. Hij zat in de definitieve selectie. In tegenstelling tot zijn hotelkamergenoot Yassine Abdellaoui (o.m. ex-Willem II, -NAC), die zijn spullen moest pakken en terugkeerde naar Nederland. “Dat vond ik heel jammer”, aldus Elkhattabi. “Hij was iets ouder en een voorbeeld voor me. Een complete voetballer. Voor mij was het heel leuk en leerzaam om die periode samen met hem te ervaren. We hadden een mooie tijd. Helaas werd hij niet geselecteerd.” 

Elkhattabi reisde wel af naar Frankrijk, waar de Marokkanen een trainingskamp in het zuidelijke Aix-en-Provence belegden. Daar trof hij veel fans, vooral Franse Marokkanen, en ook in de stadions kreeg Marokko steun in overvloed. De Atlasleeuwen stelden de fans niet teleur met een goede start in de eerste groepswedstrijd tegen Noorwegen. Prachtige goals van Mustapha Hadji en Abdeljalil Hadda, bijgenaamd Camacho, waren in Montpellier niet genoeg voor een overwinning. Met hulp van een blunderende doelman Driss Benzekri scoorde ook Noorwegen twee keer (2-2).

"Mijn zoontje traint nu bij Sparta. Af en toe meedoen en adviseren, vind ik leuk. Maar nee, ik vind andere dingen leuker. Scout, talenten zoeken, past wel bij mij."

Enkele minuten voor tijd stond Elkhattabi klaar aan de zijlijn, klaar om in te vallen. Een jongetje nog. Zijn trainingspak was al uit, hij bewoog wat met zijn benen en gebaarde naar Hadda dat hij naar de kant moest. Die leek dat niet te begrijpen of speelde dat hij het niet begreep. In de 87ste minuut kwam dat moment. Nummer elf, met de naam El Khattabi (los) op zijn rug, betrad het veld. Veel kon hij niet uitrichten, maar hij toonde de wereld één aardige passeeractie. Nadere bestudering van de beelden op YouTube leert dat hij tegenstander Dan Eggen in blessuretijd zelfs door de benen speelde. Een heus WK-poortje. Elkhattabi herinnert zich nu weinig meer van zijn invalbeurt en zijn actie.

In de tweede wedstrijd verloor Marokko in Nantes met 3-0 van titelverdediger Brazilië en opnieuw mocht Elkhattabi de laatste minuten meedoen, zonder noemenswaardig balcontact.

“Zelfs vanaf de bank was het WK een mooie ervaring”, zegt Elkhattabi. “Het trainingskamp, de entourage, de fans, de publiciteit. Groots. En meedoen was helemaal mooi, niet alleen tegen topfavoriet Brazilië. Het waren maar een paar minuten, maar voor mijn land uitkomen op het hoogste podium was prachtig. Als speler werk je naar zo’n moment toe in je loopbaan. Details zijn me niet bijgebleven. Ik weet wel dat ik geen Iniesta of Robben-actie had, zoals in de finale van Nederland tegen Spanje. Mijn shirtjes heb ik ook niet geruild. Zo ben ik niet. Deze ervaring was zo mooi. Dat shirt wilde ik zelf houden. Ik heb nog wel een ingelijst shirt. Nee, niet aan de muur. Het ligt na een verhuizing nog ergens in een opslagruimte. Misschien dat een van die kleintjes van me het later wel wil ophangen.”   

“Wel door, niet door”
Marokko won de laatste groepswedstrijd overtuigend met 3-0 van Schotland en leek daarmee op weg naar de tweede ronde. Noorwegen boog in de slotfase tegen Brazilië echter een 1-0 achterstand om in een sensationele 2-1 zege, mede dankzij een makkelijk gegeven strafschop. Daarmee ging niet Marokko, maar Noorwegen als nummer twee verder. Elkhattabi bleef in Saint-Etienne negentig minuten op de bank en zag enkele ploeggenoten de handen in de lucht steken na de zege, niet op de hoogte van de laatste ontwikkelingen in de andere wedstrijd in Marseille.  

“We dachten dat we er al waren”, weet Elkhattabi. “Omdat die andere wedstrijd in de laatste minuten werd beslist, overheerste de onzekerheid. Er was chaos, verwarring. Wel door, niet door. Dat is vervelend. Als Noorwegen bij rust al met 3-0 voor of achter had gestaan, hadden we duidelijkheid. Nu was er chaos en kregen we alsnog die tik. Een mokerslag. Iedereen was zwaar teleurgesteld. We hadden een mooi team, een team in opbouw. En dat lieten we ook zien. Eigenlijk hadden we voor ons spel beloond moeten worden met de volgende ronde. Voetbal is soms hard. Hoe zou het afgelopen zijn als we verder waren gegaan?”

“We kregen nog wel een mooie ontvangst in Marokko. Vanaf de ontvangst op het vliegveld tot aan de rit naar het paleis van de koning. Overal stonden mensen. Het leek of we wereldkampioen waren geworden. Ze zagen dat er een nieuw elftal stond, een elftal dat goed had gepresteerd. Een team dat bovendien mooi voetbal had laten zien en in de toekomst nog veel meer zou kunnen laten zien. We kregen van de koning nog een onderscheiding.”

“Dit maakt mij niet gelukkig”
Na het WK kwam de interlandloopbaan van Elkhattabi snel ten einde. Zijn optredens voor Marokko bleven op twee handen te tellen. Niet omdat de bondscoach hem negeerde, maar omdat Elkhattabi zelf bedankte.

“Op een gegeven moment werd mijn vliegangst een te groot obstakel”, zegt hij. “Daar was de bond niet blij mee. Ze begrepen het niet. Ik had immers al vaker gevlogen. Op een gegeven moment wilde ik gewoon echt niet meer vliegen. Met de auto naar Marokko afreizen of wedstrijden in de rest van Afrika spelen, ging niet werken. Ik had er al langer last van maar een trip met Sparta naar Curaçao in 1999 was de druppel. Een drama. Dit maakt mij niet gelukkig, dacht ik. Voor een vlucht voelde ik me gewoon een maand ongelukkig. Daar gaat het toch om in het leven, dat je gelukkig bent. Die keuze heeft wel invloed gehad op de rest van mijn loopbaan, maar ik heb een mooie periode gekend. Life goes on.”

Advocaat en Marokko
Terwijl Elkhattabi zich na zijn voetballoopbaan bezig hield met vastgoed en tegenwoordig mede-eigenaar is van een horecagelegenheid in zijn woonplaats Rotterdam (restaurant/zaal/loungeconcept), slaagde Marokko er met nieuwe generaties niet meer in zich te kwalificeren voor een WK. In 2004 haalden de Atlasleeuwen nog wel de finale van de Afrika Cup, maar 1998 bleef het laatste optreden op een WK. “Marokko heeft genoeg goede voetballers die het niveau aankunnen, maar je moet toch een team vormen”, verklaart Elkhattabi. “Het collectief was in bepaalde periodes niet optimaal en dat is nog steeds het probleem.”

Misschien dat een nieuwe bondscoach Marokko weer naar nieuwe hoogtes kan leiden? Volgend jaar staat de Afrika Cup in eigen land op het programma. De naam wordt wellicht vandaag al bekend. De kandidaten zijn de Italiaan Giovanni Trapattoni, die volgens sommige berichten de voorkeur krijgt, de Marokkaan Badou Zaki en Dick Advocaat. Toen Advocaat 25 jaar geleden coach was van SVV speelde Elkhattabi in de jeugd van de voormalige Schiedamse profclub.

“Advocaat is een topcoach”, stelt Elkhattabi. “Hij kan wat moois neerzetten. Dat heeft hij in het verleden ook bewezen. Ze hebben allemaal hun eigen manier van werken en alle drie hebben ze successen behaald. Als eerste Nederlandse trainer kan de komst van Advocaat zeker impact hebben. Hij brengt een andere mentaliteit mee, hij stelt het teambelang voorop. Marokkaanse voetballers hebben veel individuele klasse, maar als team komt het er niet altijd uit. Eens in de zoveel tijd laat een team wel wat zien, maar over een langere periode is dat niet het geval. Misschien lukt het hem wel. Misschien maken Nederlandse Marokkanen dan ook makkelijker een keuze voor Marokko. Niet een-twee-drie omdat Advocaat bondscoach wordt natuurlijk. Hij moet eerst wat neerzetten voordat een speler van het niveau Ibrahim Afellay voor Marokko kiest. Maar dan hebben die spelers wel een echte keuze.”

WK-voorspelling El Khatabbi

“Het zou prachtig zijn als Nederland weer de finale haalt, maar dat zie ik niet weer gebeuren. Nederland heeft een fantastisch team met fantastische spelers. Ze zullen ongetwijfeld ver komen, maar de omstandigheden in Zuid-Amerika zullen in het voordeel zijn van landen als Argentinië, Brazilië, Uruguay, Ecuador en Chili. Het zou me niet verbazen als Argentinië en Brazilië in de eindstrijd komen. Brazilië heeft een fantastisch elftal, maar de motivatie bij Argentinië geeft de doorslag, denk ik. Spanje of Duitsland wordt dan derde of vierde."


     

De wereld zien?
Voor Elkhattabi is een terugvlucht naar de voetballerij voorlopig geen optie. “Mijn zoontje traint nu bij Sparta. Af en toe meedoen en adviseren, vind ik leuk. Maar nee, ik vind andere dingen leuker. Scout, talenten zoeken, past wel bij mij, maar daar moet je ook veel voor reizen.”

Die vliegangst zit hem nog steeds in de weg. Of? “Vorig jaar heb ik voor het eerst sinds 1999 weer gevlogen. Ik ben met een paar goede vrienden met de auto naar Marokko gereden. Die zijn daar actief in het vastgoed en hebben daar een paar projecten. Ik wilde weten hoe dat in zijn werk ging. Uiteindelijk hebben we in Tanger, Rabat en Marrakech gezeten. In Marrakech zijn we voor een langere periode gebleven. Ik belde aan het einde met mijn vrouw en vroeg of ze met de kinderen die kant op wilde komen. Dan konden we met zijn allen nog even genieten. Dan ga ik terugvliegen, beloofde ik. Mijn gezin is vervolgens naar Marokko gevlogen en we hebben vijf fantastische dagen gehad. Ik heb het toen aangedurfd om terug te vliegen en de vlucht was OK. Sindsdien heb ik niet meer gevlogen en ik sta ook niet te popelen. Maar ik sta er wel meer voor open om toch te proberen meer korte vluchtjes te doen. Van daaruit kan ik misschien met mijn gezin meer van de wereld te zien. Ik zeg geen nooit meer.”

Na bijna vijftien jaar stapte Elkhattabi weer in een vliegtuig. Een belangrijke moment in zijn leven. Nog langer dan vijftien jaar is Marokko absent op een WK. Wanneer zetten de Atlasleeuwen weer eens die belangrijke stap?

Volg Jesse Wieten op