Heitinga onder indruk van Van Gaal, toen en nu

John Heitinga hervond na een zwak EK met Oranje zijn vorm. Met Goal.com sprak een opgewekte international over zijn roots, zijn toekomst, Oranje en bondscoach Louis van Gaal.
Door Jesse Wieten
NOORDWIJK

Woensdag was het weer tafeltjesdag tijdens de persbijeenkomst van het Nederlands Elftal in Hotel Huis ter Duin in Noordwijk. De aanwezige journalisten hadden, zoals gebruikelijk, bij de KNVB hun keuze voor een interviewpartner opgegeven en schoven aan tafel bij de betreffende international. Soms is het dringen, soms ook niet, afhankelijk van status, vorm en nieuwswaarde van de speler. Bij Heitinga was het woensdag niet druk, het werd zelfs een één-op-één gesprek. De 28-jarige international was goed gemutst. "Alles goed? Neem een lekker glaasje water van me", zei hij, wijzend naar de kan water op ons tafeltje. Hij kent de spelregels van de interviews bij Oranje. "Alleen vragen over Oranje, dus ik zie dat je de helft van je vragen kan schrappen, haha."

Heitinga heeft een reden om in een goede stemming te zijn. Hij staat weer in de basis bij Everton en dan kom je op een andere manier binnen bij Oranje dan een maand geleden. Vorige maand stond hij tegen Turkije nog in de basis, maar moest hij zich vier minuten voor tijd met kramp laten vervangen. In het volgende duel met Hongarije zat de verdediger op de bank. "Net als voorgaande jaren ben ik bij Everton niet als basisspeler begonnen aan de competitie en daar heeft de manager (David Moyes, red.) zo zijn redenen voor. Daarna speelde ik wel steeds. In de laatste kwalificatiewedstrijden had ik maar weinig minuten in de benen. Volgens mij heb ik alleen negentig minuten in de Capital One Cup (League Cup) gespeeld. En een paar minuten in de competitie, maar toen hield het op. Nu heb ik volledige wedstrijden in de benen en dan weet je wel dat de scherpte er weer is, dat je meer longinhoud hebt en weer wedstrijdfit bent. Vorige maand was ik ook fit, maar ze kunnen alles nog zo mooi meten met hartslagbandjes op de training, maar goede statistieken tijdens trainingen zeggen niet dat je ook in wedstrijden topfit bent. Vandaar die kramp."

Onder Bert van Marwijk vormde Heitinga jarenlang een succesvol duo met Joris Mathijsen, maar de verhoudingen zijn onder de nieuwe bondscoach Louis van Gaal gewijzigd. Niemand lijkt meer zeker van plek. De concurrentie is toegenomen. "Bij deze bondscoach maakt het niet uit of je één interland hebt gespeeld of honderd. Je moet zorgen dat je bij je club goed presteert en bij Oranje ook. Op basis daarvan neemt hij beslissingen. Bij de vorige bondscoach kon je heel snel elf, twaalf namen invullen. Nu is dat anders en dat is alleen maar goed. Concurrentie maakt scherp. Iedereen moet vechten om speeltijd. Na het dramatisch verlopen EK was onder de nieuwe bondscoach vrij snel duidelijk dat iedereen opnieuw begint."

Aanvoerder onder Van Gaal in 2001
Heitinga maakte in 2001 voor het eerst kennis met Van Gaal. Met Oranje onder 20 deed hij destijds mee aan het WK in Argentinië. Van Gaal was bondscoach van het A-elftal, maar was op dit toernooi ook hoofdverantwoordelijke van het jeugdteam. Naast Heitinga waren van de huidige selectiespelers Maarten Stekelenburg, Rafael van der Vaart, Klaas-Jan Huntelaar en Arjen Robben present. Van Gaal koos destijds bewust voor een jonge groep, omdat hij in die spelers de meeste potentie zag. De toen pas zeventienjarige Heitinga was zelfs aanvoerder.

"Dat hij mij tot aanvoerder benoemde vond ik een eer", aldus Heitinga. "Ik weet dat de bondscoach denkt dat de aanvoerder in dezelfde visie moet meegaan als de trainer. Hij vond dat ik het aankon, zag een leider in me. Anders had hij het niet gedaan. Ik ben altijd een speler geweest die praat en medespelers wil helpen."


De kwartfinales vormden in Zuid-Amerika het eindstation voor Oranje. Egypte was met 1-2 te sterk in een duel waarin Van der Vaart en Heitinga een rode kaart kregen. Argentinië werd met onder ander anderen Javier Saviola overtuigend wereldkampioen.

"We hadden een talentvolle lichting en dat WK was een goede leerschool. Het was een mooie ervaring om in een land als Argentinië zo’n toernooi te spelen. Van Gaal geloofde in ons, in onze generatie. De meesten van ons moesten hun eerste speelminuten als prof nog maken, hadden een jeugdcontract. Van Gaal maakte wel indruk en eigenlijk maakt hij nog steeds indruk. In clubverband is hij enorm succesvol geweest. Ik speelde in de jeugd van Ajax en de gloriejaren onder Van Gaal staan me nog helder voor de geest. Het is een man waar je naar luistert. Hij kan zijn boodschap heel krachtig overbrengen, is duidelijk en wil dat de regels worden nageleefd. Toen en nu. Zijn aanpak werkte ook in 2001. We hebben met een jonge ploeg een goed toernooi gespeeld."

Niet alle spelers van de groep van 2001 maakten evenveel naam. Van sommigen had ook Heitinga meer verwacht. "Als je puur vanuit de jeugdopleiding van Ajax kijkt, had ik van Youssouf Hersi een andere loopbaan verwacht. Hij was een van de grootste talenten. We speelden niet samen bij Ajax, want hij was iets ouder, maar op jeugdtoernooien werd hij vaak tot beste speler uitgeroepen. Het kan met keuzes te maken hebben of met kansen. Het is moeilijk in te schatten waarom hij de top niet heeft gehaald."

"Waarom ik wel? Ik debuteerde op mijn zeventiende in het eerste van Ajax en daarna kreeg ik te maken met blessures. Die tegenslag heeft mede mijn karakter gevormd, heeft mij sterker gemaakt. Toen moest ik terugknokken, maar ik wilde per se slagen. Natuurlijk moet je ook een beetje geluk hebben. Dat ik talent had, wist ik wel. Dat merk je in de jeugd, maar de stap naar de profs is groot. En dan ook nog een keer de stap maken naar het Nederlands Elftal is een nog grotere stap. Oranje is het hoogst haalbare voor een Nederlandse prof. Om dat shirt te mogen dragen, vervult me met trots."

Concurrentie bij Oranje
Heitinga debuteerde in februari 2004 in het Nederlands Elftal. Hij mocht van bondscoach Dick Advocaat starten tegen de Verenigde Staten (1-0). Nu meer dan acht jaar later klopt een nieuwe generatie verdedigers aan de deur, met onder anderen Stefan de Vrij, Nick Viergever, Bruno Martins Indi, Ricardo van Rhijn, Jetro Willems en wellicht Bram Nuytinck. "Er zijn inderdaad behoorlijk wat haasjes uitgedeeld de afgelopen periode. Zo ben ik zelf ook begonnen. Mijn generatie heeft inmiddels vier tot vijf eindtoernooien gespeeld. Maar ik ben nog steeds maar 28, niet heel oud. Ik voel me nog sterk. Tegenwoordig worden spelers wel heel snel afgeschreven. Maar de jongeren hebben kwaliteit, flair. Ik volg de Nederlandse competitie en daarin krijgt de jeugd nu sneller een kans, kijk maar naar Ajax en Feyenoord. Ik debuteerde ook op mijn zeventiende, maar toen waren er niet zoveel jonge jongens. Het heeft te maken met het financiële plaatje. Voor Oranje kan het goed uitpakken. Des te sneller die jongens Europees spelen, des te beter."



"We hebben nu een goede mix van jong en oud bij Oranje. Puur kijkend naar interlands hebben we minder ervaring. Het moet blijken of dat genoeg is. We zijn goed gestart, maar moeten niet te snel de polonaise lopen. Ik denk wel dat er iets moois kan groeien. Eerst moeten we de komende WK-kwalificatiewedstrijden winnen. We nemen met niks minder genoegen dan zes punten. Roemenië moeten we ook winnen om eerste te worden in de groep en om ons zo snel mogelijk te kwalificeren. De Roemenen hebben nu gewoon zes punten, dus die kunnen we een tik geven. Volgens het verwachtingspatroon moeten we ons kwalificeren voor het WK en dat voelen wij zelf ook. We zijn nog steeds favoriet in deze poule."

Niet alleen de jeugd zorgt voor extra concurrentie. Deze week sloot ook de geboren Braziliaan Douglas aan bij de selectie. "Hij is een sterke verdediger, een grote jongen", ondervond Heitinga. "Hij heeft een Nederlands paspoort en als de bondscoach vindt dat hij toe is aan Oranje, dan kan hij voor Oranje spelen. Uiteindelijk moet ook hij zijn positie nog verdienen."

Terug naar Indonesische roots
De toevoeging van Douglas maakt Oranje nog meer een melange van culturen. Ook Heitinga heeft een vleugje bloed uit den vreemde. "Mijn vader komt uit Indonesië, is geboren in Jakarta. Hij kwam eind jaren vijftig op jonge leeftijd naar Nederland, met mijn grootouders. Ik heb Indisch bloed, maar mijn moeder is gewoon Nederlandse. Mijn ouders hebben elkaar in Nederland ontmoet. Met mijn opa heb ik nog steeds een goede band. Hij is nu al 85, maar nog steeds heel fit. Aankomende vrijdag zit hij ook in De Kuip. Als ik in Nederland speel, komt hij kijken. Of we gaan ergens wat eten of hij komt naar mij toe. Hij wil zijn achterkleinkinderen natuurlijk zien. Meestal neem ik hem mee naar een Indisch restaurant. Ik ben opgegroeid met rijst. Hoewel ik geen Indonesisch spreek, kan ik wel heel goed Indisch eten, haha. Dat weten de koks hier ook. Als ik jarig ben volgende maand komt er wel een rijsttafel."

Heitinga bezocht Indonesië zelf nog nooit, maar krijgt volgend jaar een uitgelezen mogelijkheid om het land van zijn vader en grootouders te zien. Oranje gaat namelijk op tournee naar China en Indonesië. "Afgelopen zomer zouden we al gaan met Everton, maar dat ging helaas niet door. Dat was jammer. Volgend jaar misschien wel, wie weet."

"Er is natuurlijk maar één club waarvoor ik in Nederland wil spelen. Ajax. Iets anders is voor mij uitgesloten. Tegen die tijd gaan beide partijen wel kijken wat we aan elkaar hebben."

Oranje is populair in Indonesië en ook de Indische roots van Heitinga zijn niet onbekend in het verre oosten. "Ik word regelmatig gevraagd voor interviews en andere dingen."

"Ik ga later sowieso die kant op, maar dan wil ik wel een paar weken gaan, waarschijnlijk na mijn carrière. Ik wil weten waar mijn grootouders en vader geboren zijn. Afgelopen zomer en de zomer ervoor heb ik mijn opa nog die kant op gestuurd. Hij heeft de hele route bewandeld waar ze vroeger woonden, waar hij oma, die er niet meer is, heeft ontmoet. Ik vroeg hem wat hij het mooiste vond en toen zei hij: Bali, vanwege de rust. Op het moment dat ze weggingen, zagen ze Indonesië als een soort paradijs, maar er is veel veranderd, gebouwd. Het Indonesië dat hij verliet, bestaat niet meer."

"Familie is belangrijk. Vroeger hadden we echt de grootste lol op familie-feesten. Nu merk ik dat nog. Mijn gezin staat op één. Ik ben wel vaak weg. De zorg voor de kinderen is dan vooral in handen van mijn vrouw. Ik hoef ook niet midden in de nacht mijn bed uit. Mijn vrouw is er altijd sneller bij. Misschien ben ik wel Oost-Indisch doof, haha."

Toekomst
Die lange reis naar Indonesië komt na zijn loopbaan. Voorlopig concentreert Heitinga zich op het voetbal. Na Ajax verhuisde hij in 2008 naar Atlético Madrid en een jaar later vertrok hij naar Everton, een mooie club in Engeland, maar geen topclub. Heeft Heitinga op clubniveau alles uit zijn loopbaan gehaald? "De keuzes die ik heb gemaakt sta ik achter. Met Atlético speelden we Champions League en kwalificeerden we ons voor de Champions League. Om bepaalde redenen besloot ik weg te gaan. Naast het voetbal werden afspraken niet nagekomen. Toen ben ik naar Everton gegaan. Een geweldige club. Alleen is het in de Engelse competitie niet vanzelfsprekend dat je Europees voetbal haalt. Iedere keer zitten we er dicht tegenaan. Nu hebben we zeker de selectie om Europa League te halen. We staan ook vierde. Ik heb echt zin om weer Europees te spelen. Dat was ik ook gewend bij Ajax en Atlético, Champions League zelfs. Ik wil het hoogst haalbare, ook in clubverband, wil met Everton Europees voetbal halen. Met deze selectie verdienen we dat ook. Alleen tussen verdienen en uiteindelijk halen zit een groot verschil. Ik denk wel dat de club snakt naar Europees voetbal. Als je alleen al het enthousiasme van de fans zag bij de halve finale van de FA Cup vorig seizoen. De groep is er aan toe. Er zijn weinig mutaties geweest en we zijn gegroeid. Alleen hebben we een van de kleinste selecties van de Premier League. We kunnen niet veel tegenslagen hebben. Dan wordt het lastig."

Heitinga heeft bij Everton een contract tot 2014 en is in onderhandeling over een nieuwe verbintenis. "De kans is groot dat ik bijteken, maar ik weet het nog niet", vertelt hij. "Ik heb net een nieuw contractvoorstel gehad. Het is nog niet rond. Maar ik heb het echt naar mij zin. Everton is een mooie club met geweldige fans."

Ooit komt Heitinga weer terug in Nederland. "Wanneer? Ik heb geen idee. Er is natuurlijk maar één club waarvoor ik in Nederland wil spelen. Ajax. Iets anders is voor mij uitgesloten. Tegen die tijd gaan beide partijen wel kijken wat we aan elkaar hebben."

Zover is het nog niet. De nabije toekomst biedt voor Heitinga nog genoeg uitdagingen. "Een doelstelling is het WK halen met Oranje. Tegen die tijd ben ik dertig. In 2010 waren we dicht bij een prijs en in 2012 konden we de hoge verwachtingen niet waarmaken. Als we ons kwalificeren, wordt 2014 weer een ander toernooi, met veel nieuwe jongens. Wellicht kunnen we in de rol van underdog weer hoge ogen gooien. Elk toernooi speel je uiteindelijk om een prijs te pakken."

Die laatste woorden klinken vol overtuiging. Hij gelooft in het nieuwe Oranje en in zichzelf. Aan het tafeltje van Heitinga in Noordwijk zou het de volgende keren zomaar weer wat drukker kunnen zijn.

Volg Jesse Wieten op